HomeRig VedaMandala 6Sukta 44Mantra 23
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 23

Sukta 6.44

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (traditional)
Devata: Soma (Indu) as world-ordering illuminator
Chandas: Triṣṭubh (probable; requires verification)

अयमकृणोदुषसः सुपत्नीरयं सूर्ये अदधाज्ज्योतिरन्तः । अयं त्रिधातु दिवि रोचनेषु त्रितेषु विन्ददमृतं निगूळ्हम् ॥

अ॒यम॑कृणोदु॒षस॑: सु॒पत्नी॑र॒यं सूर्ये॑ अदधा॒ज्ज्योति॑र॒न्तः । अ॒यं त्रि॒धातु॑ दि॒वि रो॑च॒नेष॒॑ त्रि॒तेषु॑ विन्दद॒मृतं॒ निगू॑ळ्हम् ॥

ayám akṛṇod uṣásaḥ su-pátnīr ayáṃ sū́rye adadhāj jyótiḥ antáḥ | ayáṃ tri-dhā́tu diví rocanéṣu tritéṣu vindad amṛ́taṃ ní-gūḷham ||

This power made the Dawns good-mated; this set the Light within the Sun. This established the triple foundation in the luminous heavens; in the realms of Trita it found the hidden immortality.

अ॒यम् । अ॒कृ॒णो॒त् । उ॒षसः॑ । सु॒ऽपत्नीः॑ । अ॒यम् । सूर्ये॑ । अ॒द॒धा॒त् । ज्योतिः॑ । अ॒न्तरिति॑ । अ॒यम् । त्रि॒ऽधातु॑ । दि॒वि । रो॒च॒नेषु॑ । त्रि॒तेषु॑ । वि॒न्द॒त् । अ॒मृत॑म् । निऽगू॑ळ्हम् ॥अयम् । अकृणोत् । उषसः । सुपत्नीः । अयम् । सूर्ये । अदधात् । ज्योतिः । अन्तरिति । अयम् । त्रिधातु । दिवि । रोचनेषु । त्रितेषु । विन्दत् । अमृतम् । निगूळ्हम् ॥ayam | akṛṇot | uṣasaḥ | su-patnīḥ | ayam | sūrye | adadhāt | jyotiḥ | antariti | ayam | tri-dhātu | divi | rocaneṣu | triteṣu | vindat | amṛtam | ni-gūḷham

अयम्this (he)
अयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अकृणोत्made, fashioned
अकृणोत्:
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
उषसःthe dawns
उषसः:
कर्म
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
सुपत्नीर्good wives (well-mated ones)
सुपत्नीर्:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootसुपत्नी (प्रातिपदिक; सु- + पत्नी)
अयम्this (he)
अयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सूर्येin the sun
सूर्ये:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
अदधात्placed, set
अदधात्:
TypeVerb
Rootधा (धातु)
ज्योतिःlight
ज्योतिः:
कर्म
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
अन्तःwithin, inside
अन्तः:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootअन्तर्/अन्तः (अव्यय/उपसर्गार्थक-अव्यय)
अयम्this (he)
अयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्रिधातुthe threefold foundation / triple element
त्रिधातु:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootत्रिधातु (प्रातिपदिक; त्रि- + धातु)
दिविin heaven
दिवि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)
रोचनेषुin the luminous realms
रोचनेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootरोचन (प्रातिपदिक)
त्रितेषुamong/within the Trita(s) (in Trita’s regions)
त्रितेषु:
अधिकरण
TypeNoun (proper)
Rootत्रित (प्रातिपदिक; देव-नाम)
विन्दत्found
विन्दत्:
TypeVerb
Rootविद्/विन्द् (धातु: ‘to find’)
अमृतम्the immortal (nectar), ambrosia
अमृतम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
निगूळ्हम्hidden, concealed
निगूळ्हम्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeParticiple
Rootनि-गुह् (धातु) → निगूळ्ह (कृदन्त-प्रातिपदिक)