HomeRig VedaMandala 6Sukta 44Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 6.44

Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya) tradition (Mandala 6 is predominantly Bharadvāja)
Devata: Indra (with Soma as the empowering offering/power)
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 6.44; confirm against pada count in critical editions)

यो रयिवो रयिंतमो यो द्युम्नैर्द्युम्नवत्तमः । सोमः सुतः स इन्द्र तेऽस्ति स्वधापते मदः ॥

यो र॑यिवो र॒यिंत॑मो॒ यो द्यु॒म्नैर्द्यु॒म्नव॑त्तमः । सोम॑: सु॒तः स इ॑न्द्र॒ तेऽस्ति॑ स्वधापते॒ मद॑: ॥

yó ráyivo rayíṁtamo yó dyumnáir dyumnávattamaḥ | sómaḥ sutáḥ sá índra té’sti svadhā́pate mádaḥ ||

That pressed Soma—most rich in the powers of plenitude, most luminous with lights—this is for thee, O Indra, lord of the soul’s own law (svadhā), a rapture and intoxication of force.

यः । र॒यि॒ऽवः॒ । र॒यिम्ऽत॑मः । यः । द्यु॒म्नैः । द्यु॒म्नव॑त्ऽतमः । सोमः॑ । सु॒तः । सः । इ॒न्द्र॒ । ते॒ । अस्ति॑ । स्व॒धा॒ऽप॒ते॒ मदः॑ ॥यः । रयिवः । रयिम्तमः । यः । द्युम्नैः । द्युम्नवत्तमः । सोमः । सुतः । सः । इन्द्र । ते । अस्ति । स्वधापते मदः ॥yaḥ | rayi-vaḥ | rayim-tamaḥ | yaḥ | dyumnaiḥ | dyumnavat-tamaḥ | somaḥ | sutaḥ | saḥ | indra | te | asti | svadhāpatemadaḥ

यःwho (he who)
यः:
कर्तृ (सम्बन्धवाचकः—‘यः … सः’)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रयिवःpossessing wealth
रयिवः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootरयि (प्रातिपदिक) + -वस् (मतुप्/वस्-प्रत्ययः ‘युक्त/सम्पन्न’) → रयिवस्
रयिंतमःmost wealthy / richest
रयिंतमः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective (superlative)
Rootरयि (प्रातिपदिक) + -इन् (तद्धितः ‘युक्त’) → रयिन्; तस्य तमप्-प्रत्ययः → रयिंतम
यःwho
यः:
कर्तृ (सम्बन्धवाचकः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
द्युम्नैःwith glories / with splendors
द्युम्नैः:
करणम् (येन/यैः—‘with glories’)
TypeNoun
Rootद्युम्न (प्रातिपदिक; ‘तेजस्/यशस्/विजय’)
द्युम्नवत्तमःmost glorious
द्युम्नवत्तमः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective (superlative)
Rootद्युम्नवत् (प्रातिपदिक; ‘द्युम्नयुक्त’) + तमप् → द्युम्नवत्तम
सोमःSoma
सोमः:
कर्तृ (मुख्य-वाक्ये)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
सुतःpressed / expressed
सुतः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeParticiple (past passive)
Root√सु (सु- ‘प्रसव/सवन/निष्पादन’) + क्त (कृदन्त) → सुत
सःhe
सः:
कर्तृ (यः…सः-सम्बन्धे ‘he’)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधनम्
TypeNoun (vocative)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
तेfor you / of you
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी—‘of/for you’)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्तिis
अस्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√अस् (भू-सत्तायाम्)
स्वधापतेO lord of svadhā (self-power/ritual potency)
स्वधापते:
सम्बोधनम्
TypeNoun (vocative compound)
Rootस्वधा (प्रातिपदिक; ‘स्वधा-शक्ति/स्वधावान्’) + पति (प्रातिपदिक) → स्वधापति
मदःexhilaration / intoxication (rapture)
मदः:
कर्तृ/भावः (अस्ति इत्यस्य कर्तृ-रूपेण ‘there is exhilaration’)
TypeNoun
Rootमद (प्रातिपदिक; ‘हर्ष/उन्माद/उत्साह’, सोमजन्यः)