HomeRig VedaMandala 6Sukta 44Mantra 16
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 16

Sukta 6.44

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Indra (with Soma as amṛta)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

इदं त्यत्पात्रमिन्द्रपानमिन्द्रस्य प्रियममृतमपायि । मत्सद्यथा सौमनसाय देवं व्यस्मद्द्वेषो युयवद्व्यंहः ॥

इ॒दं त्यत्पात्र॑मिन्द्र॒पान॒मिन्द्र॑स्य प्रि॒यम॒मृत॑मपायि । मत्स॒द्यथा॑ सौमन॒साय॑ दे॒वं व्य१॒॑स्मद्द्वेषो॑ यु॒यव॒द्व्यंह॑: ॥

idáṃ tyát pā́tram indra-pā́nam índrasya priyám amṛ́tam apāyi | mátsad yáthā saumanasā́ya deváṃ vy àsmád dveṣó yuyávad vy à́ṃhaḥ ||

This cup, meant for Indra’s drinking, Indra’s beloved immortality, has been drunk. Let it intoxicate him for a gladness of mind toward the divine; and let it drive away from us hatred, drive away distress and sin.

इ॒दम् । त्यत् । पात्र॑म् । इ॒न्द्र॒ऽपान॑म् । इन्द्र॑स्य । प्रि॒यम् । अ॒मृत॑म् । अ॒पा॒यि॒ । मत्स॑त् । यथा॑ । सौ॒म॒न॒साय॑ । दे॒वम् । वि । अ॒स्मत् । द्वेषः॑ । यु॒यव॑त् । वि । अंहः॑ ॥इदम् । त्यत् । पात्रम् । इन्द्रपानम् । इन्द्रस्य । प्रियम् । अमृतम् । अपायि । मत्सत् । यथा । सौमनसाय । देवम् । वि । अस्मत् । द्वेषः । युयवत् । वि । अंहः ॥idam | tyat | pātram | indra-pānam | indrasya | priyam | amṛtam | apāyi | matsat | yathā | saumanasāya | devam | vi | asmat | dveṣaḥ | yuyavat | vi | aṃhaḥ

इदम्this
इदम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्यत्that
त्यत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पात्रम्vessel, cup
पात्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootपात्र (प्रातिपदिक)
इन्द्रपानम्Indra’s drink (soma-draught)
इन्द्रपानम्:
Karma
TypeNoun/Adjective
Rootइन्द्रपान (समास: इन्द्र + पान)
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
Sambandha (genitive)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
प्रियम्dear, beloved
प्रियम्:
Karma
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
अमृतम्immortal (nectar), ambrosial
अमृतम्:
Karma
TypeNoun/Adjective
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
अपायिwas drunk / has been drunk
अपायि:
(मुख्य क्रिया) —
TypeVerb
Rootपा (धातु) ‘to drink’
मत्सत्let (him) be exhilarated
मत्सत्:
(आह्वान/विधि) —
TypeVerb
Rootमद् (धातु) ‘to be exhilarated’
यथाso that, as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
सौमनसायwith goodwill, with gracious mind
सौमनसाय:
Karaṇa
TypeNoun
Rootसौमनस (प्रातिपदिक; सु-मनस् ‘good mind, favor’)
देवम्the god
देवम्:
Karma
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
विapart, away
वि:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
अस्मत्of us, our
अस्मत्:
Sambandha (genitive)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
द्वेषःhatred, hostility
द्वेषः:
Karma (object to be removed)
TypeNoun
Rootद्वेष (प्रातिपदिक)
युयवत्let (him) drive away
युयवत्:
(मुख्य क्रिया) —
TypeVerb
Rootयु (धातु) ‘to separate, keep away’
विapart, away
वि:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
अंहःdistress, sin, trouble
अंहः:
Karma (object to be removed)
TypeNoun
Rootअंहस् (प्रातिपदिक)