HomeRig VedaMandala 6Sukta 44Mantra 14
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 14

Sukta 6.44

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Indra (Soma offered to Indra)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

अस्य मदे पुरु वर्पांसि विद्वानिन्द्रो वृत्राण्यप्रती जघान । तमु प्र होषि मधुमन्तमस्मै सोमं वीराय शिप्रिणे पिबध्यै ॥

अ॒स्य मदे॑ पु॒रु वर्पां॑सि वि॒द्वानिन्द्रो॑ वृ॒त्राण्य॑प्र॒ती ज॑घान । तमु॒ प्र हो॑षि॒ मधु॑मन्तमस्मै॒ सोमं॑ वी॒राय॑ शि॒प्रिणे॒ पिब॑ध्यै ॥

asyá máde purú varpā́ṃsi vidvā́n índro vṛtrā́ṇy apratī́ jaghāna | tám u prá hoṣi mádhumantam asmai sómaṃ vīrā́ya śipríṇe píbhadhyai ||

In this ecstasy he, knowing many forms of power, Indra struck down the resistless obstructions. Bring forth for him the honeyed Soma, that the Hero, the Shining-lipped one, may drink and take up the delight.

अ॒स्य । मदे॑ । पु॒रु । वर्पां॑सि । वि॒द्वान् । इन्द्रः॑ । वृ॒त्राणि॑ । अ॒प्र॒ति । ज॒घा॒न॒ । तम् । ऊँ॒ इति॑ । प्र । हो॒षि॒ । मधु॑ऽमन्तम् । अ॒स्मै॒ । सोम॑म् । वी॒राय॑ । शि॒प्रिणे॑ । पिब॑ध्यै ॥अस्य । मदे । पुरु । वर्पांसि । विद्वान् । इन्द्रः । वृत्राणि । अप्रति । जघान । तम् । ऊँ इति । प्र । होषि । मधुमन्तम् । अस्मै । सोमम् । वीराय । शिप्रिणे । पिबध्यै ॥asya | made | puru | varpāṃsi | vidvān | indraḥ | vṛtrāṇi | aprati | jaghāna | tam | oṃ iti | pra | hoṣi | madhu-mantam | asmai | somam | vīrāya | śipriṇe | pibadhyai

अस्यof this (Soma/this one)
अस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मदेin the intoxication/rapture
मदे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootमद (प्रातिपदिक)
पुरुmany, much
पुरु:
विशेषण (of वर्पांसि)
TypeAdjective (indeclinable use)
Rootपुरु (अव्यय/विशेषण-प्रातिपदिक)
वर्पांसिforms, shapes, bodies
वर्पांसि:
कर्म
TypeNoun
Rootवर्पस् (प्रातिपदिक)
विद्वान्knowing, wise
विद्वान्:
कर्ता (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeParticiple/Adjective
Rootविद् (धातु) → विद्वस् (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त्वसु/वत्-प्रत्ययार्थ)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्ता
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वृत्राणिVṛtras; obstructing foes
वृत्राणि:
कर्म
TypeNoun
Rootवृत्र (प्रातिपदिक)
अप्रतीirresistible, unmatched
अप्रती:
विशेषण (of वृत्राणि)
TypeAdjective
Rootअ-प्रति (निषेध-उपसर्ग + प्रति)
जघानslew, struck down
जघान:
क्रिया
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
तम्him
तम्:
कर्म (होषि इत्यस्य)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
indeed, then
:
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
होषिyou call/invoke
होषि:
क्रिया
TypeVerb
Rootहू (धातु) (आह्वाने/हवने)
मधुमन्तम्honeyed, sweet
मधुमन्तम्:
कर्म (तम् इत्यस्य विशेषणत्वेन)
TypeAdjective
Rootमधुमन्त् (प्रातिपदिक)
अस्मैto him
अस्मै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअयम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सोमम्Soma
सोमम्:
कर्म (पिबध्यै इत्यस्य)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
वीरायfor the hero
वीराय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
शिप्रिणेto the strong-jawed one (Indra)
शिप्रिणे:
सम्प्रदान (वीराय सह)
TypeAdjective (epithet)
Rootशिप्रिन् (प्रातिपदिक)
पिबध्यैfor drinking, to drink
पिबध्यै:
प्रयोजन (purpose)
TypeVerbal infinitive
Rootपा (धातु) → पिबधि (आज्ञार्थ-रूप) + -अै (वेदिक-इन्फिनिटिव/तुमर्थीय दातिव)