HomeRig VedaMandala 6Sukta 40Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 6.40

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (traditional)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)

अस्य पिब यस्य जज्ञान इन्द्र मदाय क्रत्वे अपिबो विरप्शिन् । तमु ते गावो नर आपो अद्रिरिन्दुं समह्यन्पीतये समस्मै ॥

अस्य॑ पिब॒ यस्य॑ जज्ञा॒न इ॑न्द्र॒ मदा॑य॒ क्रत्वे॒ अपि॑बो विरप्शिन् । तमु॑ ते॒ गावो॒ नर॒ आपो॒ अद्रि॒रिन्दुं॒ सम॑ह्यन्पी॒तये॒ सम॑स्मै ॥

ásya píba yásya jajñāná índra madā́ya krátve ápi-bo virapśin | tám u te gā́vo nára ā́po ádrir índuṃ sám ahyan pītáye sám asmai ||

Drink of this—of that which, once born in you, Indra, you drank for ecstasy and for will-force, O wide-working one. For you the rays, the strong powers, the waters, and the pressing-stone have together driven this drop of Soma, together for your drinking, together for you.

अस्य॑ । पि॒ब॒ । यस्य॑ । ज॒ज्ञ॒नः । न्द्र॒ । मदा॑य । क्रत्वे॑ । अपि॑बः । वि॒ऽर॒प्शि॒न् । तम् । ऊँ॒ इति॑ । ते॒ । गावः॑ । नरः॑ । आपः॑ । अद्रिः॑ । इन्दु॑म् । सम् । अ॒ह्य॒न् । पी॒तये॑ । सम् । अ॒स्मै॒ ॥अस्य । पिब । यस्य । जज्ञनः । न्द्र । मदाय । क्रत्वे । अपिबः । विरप्शिन् । तम् । ऊँ इति । ते । गावः । नरः । आपः । अद्रिः । इन्दुम् । सम् । अह्यन् । पीतये । सम् । अस्मै ॥asya | piba | yasya | jajñanaḥ | ndra | madāya | kratve | apibaḥ | vi-rapśin | tam | oṃ iti | te | gāvaḥ | naraḥ | āpaḥ | adriḥ | indum | sam | ahyan | pītaye | sam | asmai

अस्यof this (Soma/juice)
अस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अस्य (षष्ठी)
पिबdrink!
पिब:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootपा (पान) धातु
यस्यwhose
यस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → यस्य (षष्ठी)
जज्ञानःhaving known (it)
जज्ञानः:
कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeParticiple (Adjective) used substantively
Rootज्ञा (ज्ञान) धातु; क्त/क्विप्-प्रकारः: जज्ञा- (परिपूर्ण) → जज्ञान (परस्मैपद-परिपूर्ण-भाव)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (देवनाम-प्रातिपदिक)
मदायfor exhilaration
मदाय:
सम्प्रदान/प्रयोजन (purpose)
TypeNoun
Rootमद (प्रातिपदिक) ‘मद/उन्माद/हर्ष’
क्रत्वेfor (your) might/resolve
क्रत्वे:
सम्प्रदान/प्रयोजन
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक) ‘शक्ति/संकल्प/यज्ञ-प्रज्ञा’
अपिबःyou drank
अपिबः:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootपा (पान) धातु
विरप्शिन्O strong-limbed one
विरप्शिन्:
सम्बोधन (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (vocative)
Rootवि-रप्शिन् (प्रातिपदिक; इन्द्र-विशेषण) ‘strong-armed/with powerful limbs’ (Vedic epithet)
तम्that (Soma/Indu)
तम्:
कर्म (सम्-अह्यन् इत्यस्य)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → तम् (द्वितीया)
indeed/and
:
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
तेyour / of you
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम) → ते
गावःcows
गावः:
कर्तृ (सम्-अह्यन्)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
नरःmen
नरः:
कर्तृ (सम्-अह्यन्)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
आपःwaters
आपः:
कर्तृ (सम्-अह्यन्)
TypeNoun
Rootआप् (प्रातिपदिक; plural tantum) ‘waters’
अद्रिःthe pressing-stone
अद्रिः:
कर्तृ (सम्-अह्यन्)
TypeNoun
Rootअद्रि (प्रातिपदिक) ‘stone; pressing-stone’
इन्दुम्the Soma-drop
इन्दुम्:
कर्म (सम्-अह्यन्)
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक) ‘Soma-drop’
समह्यन्they pressed/prepared
समह्यन्:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootसम् + अह्/अह्य् (Vedic) ‘to press/drive together; to prepare’ (here: ‘to press/prepare (Soma)’)
पीतयेfor drinking
पीतये:
सम्प्रदान/प्रयोजन
TypeNoun
Rootपीति (प्रातिपदिक) ‘drinking; draught’
सम्together/fully
सम्:
TypeIndeclinable (preverb) / particle
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
अस्मैfor him (for Indra)
अस्मै:
सम्प्रदान (recipient)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम) → अस्मै