HomeRig VedaMandala 6Sukta 37Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 6.37

Rishi: unknown (Mandala 6 is predominantly Bharadvāja lineage; specific attribution not provided in input)
Devata: Indra
Chandas: likely Triṣṭubh (common in Indra hymns of Book 6; not verified from input alone)

वरिष्ठो अस्य दक्षिणामियर्तीन्द्रो मघोनां तुविकूर्मितमः । यया वज्रिवः परियास्यंहो मघा च धृष्णो दयसे वि सूरीन् ॥

वरि॑ष्ठो अस्य॒ दक्षि॑णामिय॒र्तीन्द्रो॑ म॒घोनां॑ तुविकू॒र्मित॑मः । यया॑ वज्रिवः परि॒यास्यंहो॑ म॒घा च॑ धृष्णो॒ दय॑से॒ वि सू॒रीन् ॥

varíṣṭho asya dákṣiṇām iyartī́ndro maghónāṃ tuvikū́rmitamaḥ | yayā́ vajrivaḥ pariyā́sy áṃho maghā́ ca dhṛ́ṣṇo dáyase ví sūrī́n ||

Indra, most abundant in force, sets in motion for the giver the right-handed power of this offering—he, most wide-waved among the bounteous. By that might, O wielder of the thunderbolt, you encompass and pass beyond the constriction; and, O daring one, you distribute the plenitudes, spreading them out among the illumined leaders.

वरि॑ष्ठः । अ॒स्य॒ । दक्षि॑णाम् । इ॒य॒र्ति॒ । इन्द्रः॑ । म॒घोना॑म् । तु॒वि॒कू॒र्मिऽत॑मः । यया॑ । व॒ज्रि॒ऽवः॒ । प॒रि॒ऽयासि॑ । अंहः॑ । म॒घा । च॒ । धृ॒ष्णो॒ इति॑ । दय॑से । वि । सू॒रीन् ॥वरिष्ठः । अस्य । दक्षिणाम् । इयर्ति । इन्द्रः । मघोनाम् । तुविकूर्मितमः । यया । वज्रिवः । परियासि । अंहः । मघा । च । धृष्णो इति । दयसे । वि । सूरीन् ॥variṣṭhaḥ | asya | dakṣiṇām | iyarti | indraḥ | maghonām | tuvikūrmi-tamaḥ | yayā | vajri-vaḥ | pari-yāsi | aṃhaḥ | maghā | ca | dhṛṣṇo iti | dayase | vi | sūrīn

वरिष्ठःthe best, most excellent
वरिष्ठः:
विशेषण (कर्तृपदस्य)
TypeAdjective
Rootवरिष्ठ (प्रातिपदिक; वृष्/वृध्-सम्बद्ध तुलनात्मक-श्रेष्ठार्थक)
अस्यof him/this (one)
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दक्षिणाम्the sacrificial gift (dakṣiṇā)
दक्षिणाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदक्षिणा (प्रातिपदिक)
ईयर्तिsets in motion, impels, bestows
ईयर्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootईर् (धातु; प्रेरणे/गत्यर्थे)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
मघोनाम्of the bountiful ones / patrons
मघोनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootमघवन् (प्रातिपदिक; ‘मघ’=दान/समृद्धि-सम्बद्ध)
तुविकूर्मिततमःmost powerfully surging/most mightily heaving
तुविकूर्मिततमः:
विशेषण (इन्द्रस्य)
TypeAdjective
Rootतुविकूर्मिततम (प्रातिपदिक; तुवि- ‘बहु’ + कूर्मित ‘कूर्मि/तरङ्गवत्-प्रचुर-शक्तियुक्त’ + तमप्)
ययाby which (power/means)
यया:
करण
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वज्रिवःO wielder of the thunderbolt
वज्रिवः:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative epithet)
Rootवज्रिन् (प्रातिपदिक)
परिaround, away, completely
परि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
यासिyou go, you pass
यासि:
क्रिया
TypeVerb
Rootया (धातु; गत्यर्थे)
अंहःdistress, sin, narrowness
अंहः:
कर्म
TypeNoun
Rootअंहस् (प्रातिपदिक)
मघाgifts, bounties
मघा:
कर्म (द्वितीयाकर्म)
TypeNoun
Rootमघ (प्रातिपदिक)
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
धृष्णोO bold one, O daring one
धृष्णो:
सम्बोधन
TypeAdjective (vocative epithet)
Rootधृष्णु (प्रातिपदिक; धृष्- ‘साहसे’)
दयसेyou give, you grant
दयसे:
क्रिया
TypeVerb
Rootदा (धातु; दाने)
विapart, forth, widely
वि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
सूरीन्patrons, generous lords
सूरीन्:
सम्प्रदान/कर्म (प्राप्त्यर्थे दानक्रियायाः)
TypeNoun
Rootसूरि (प्रातिपदिक)