HomeRig VedaMandala 6Sukta 36Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 6.36

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (Bharadvāja family)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable; not mechanically verified here)

स रायस्खामुप सृजा गृणानः पुरुश्चन्द्रस्य त्वमिन्द्र वस्वः । पतिर्बभूथासमो जनानामेको विश्वस्य भुवनस्य राजा ॥

स रा॒यस्खामुप॑ सृजा गृणा॒नः पु॑रुश्च॒न्द्रस्य॒ त्वमि॑न्द्र॒ वस्व॑: । पति॑र्बभू॒थास॑मो॒ जना॑ना॒मेको॒ विश्व॑स्य॒ भुव॑नस्य॒ राजा॑ ॥

sa rā́yas khā́m úpa sṛjā gṛṇānáḥ puruścandrásya tvám indra vásvaḥ | pátir babhūthā́samo jánānām éko víśvasya bhúvanasya rājā ||

O Indra, as we affirm thee, release upon us the heaven of riches, for thou art lord of many splendours. Thou hast become the unequalled master of men, the one king of all the world of becoming.

सः । रा॒यः । खाम् । उप॑ । सृ॒ज॒ । गृ॒णा॒नः । पु॒रु॒ऽच॒न्द्रस्य॑ । त्वम् । इ॒न्द्र॒ । वस्वः॑ । पतिः॑ । ब॒भू॒थ॒ । अस॑मः । जना॑नाम् । एकः॑ । विश्व॑स्य । भुव॑नस्य । राजा॑ ॥सः । रायः । खाम् । उप । सृज । गृणानः । पुरुचन्द्रस्य । त्वम् । इन्द्र । वस्वः । पतिः । बभूथ । असमः । जनानाम् । एकः । विश्वस्य । भुवनस्य । राजा ॥saḥ | rāyaḥ | khām | upa | sṛja | gṛṇānaḥ | puru-candrasya | tvam | indra | vasvaḥ | patiḥ | babhūtha | asamaḥ | janānām | ekaḥ | viśvasya | bhuvanasya | rājā

सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स
रायःof wealth
रायः:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootराय्/रयि (प्रातिपदिक: रयि ‘wealth’)
खाम्a source/spring
खाम्:
Karma
TypeNoun
Rootखा (प्रातिपदिक: खा ‘opening, source, spring’)
उपtowards, near; up (as preverb)
उप:
TypeIndeclinable (preverb) / particle
Rootउप
सृजrelease, let flow
सृज:
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
गृणानःpraising (singing)
गृणानः:
Kartā (विशेषणरूपेण ‘सः’ प्रति) / हेतुभाव
TypeParticiple
Rootगृ (धातु ‘to sing/praise’) → गृणान (शतृ/शानच्-प्रत्यय)
पुरुmuch, abundant
पुरु:
TypeAdjective (indeclinable use) / quantifier
Rootपुरु (अव्यय/विशेषण-प्रातिपदिक ‘much, many’)
चन्द्रस्यof the shining one / of the moon (i.e., of the bright)
चन्द्रस्य:
Adhikaraṇa
TypeNoun/Adjective
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक)
त्वम्you
त्वम्:
Kartā
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → त्वम्
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
Sambodhana
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वसोःof wealth / of the good (treasure)
वसोः:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक ‘good, wealth’; also ‘Vasu’)
पतिःlord
पतिः:
Kartā (नामवाचकः) / विधेय
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
बभूथyou have become
बभूथ:
TypeVerb
Rootभू (धातु)
असमःunequal, unrivalled
असमः:
Kartā/विधेय-विशेषण (त्वम् प्रति)
TypeAdjective
Rootअ-सम (प्रातिपदिक; नञ्-समास)
जनानाम्of peoples
जनानाम्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
एकःalone, one
एकः:
Kartā/विधेय-विशेषण (त्वम् प्रति)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
विश्वस्यof all
विश्वस्य:
Adhikaraṇa
TypeAdjective (substantive use) / Noun
Rootविश्व (प्रातिपदिक ‘all’)
भुवनस्यof the world/creaturely realm
भुवनस्य:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक)
राजाking
राजा:
Kartā (नामवाचकः) / विधेय
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)