HomeRig VedaMandala 6Sukta 33Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 6.33

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

त्वं ताँ इन्द्रोभयाँ अमित्रान्दासा वृत्राण्यार्या च शूर । वधीर्वनेव सुधितेभिरत्कैरा पृत्सु दर्षि नृणां नृतम ॥

त्वं ताँ इ॑न्द्रो॒भयाँ॑ अ॒मित्रा॒न्दासा॑ वृ॒त्राण्यार्या॑ च शूर । वधी॒र्वने॑व॒ सुधि॑तेभि॒रत्कै॒रा पृ॒त्सु द॑र्षि नृ॒णां नृ॑तम ॥

tvaṃ tāṃ indrobháyāṃ amitrā́n dāsā́ vṛtrā́ṇy āryā́ ca śūra | vadhīr vaneva su-dhitebhir atkai­r ā pṛtsu darṣi nṛṇāṃ nṛ-tamam ||

Thou, O Indra, didst strike down both kinds of foes—Dāsa obstructers and even the Arya resistances, O hero. Like a woodman with well-whetted axes, thou didst hew them; in the battles thou art seen as the most manful among men.

त्वम् । तान् । इ॒न्द्र॒ । उ॒भया॑न् । अ॒मित्रा॑न् । दासा॑ । वृ॒त्राणि॑ । आर्या॑ । च॒ । शू॒र॒ । वधीः॑ । वना॑ऽइव । सुऽधि॑तेभिः । अत्कैः॑ । आ । पृ॒त्ऽसु । द॒र्षि॒ । नृ॒णाम् । नृ॒ऽत॒म॒ ॥त्वम् । तान् । इन्द्र । उभयान् । अमित्रान् । दासा । वृत्राणि । आर्या । च । शूर । वधीः । वनाइव । सुधितेभिः । अत्कैः । आ । पृत्सु । दर्षि । नृणाम् । नृतम ॥tvam | tān | indra | ubhayān | amitrān | dāsā | vṛtrāṇi | āryā | ca | śūra | vadhīḥ | vanāiva | su-dhitebhiḥ | atkaiḥ | ā | pṛt-su | darṣi | nṛṇām | nṛ-tama

त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तान्those
तान्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
उभयान्both (kinds)
उभयान्:
कर्म
TypeAdjective
Rootउभय (प्रातिपदिक)
अमित्रान्enemies
अमित्रान्:
कर्म
TypeNoun
Rootअमित्र (प्रातिपदिक)
दासाःDāsas
दासाः:
कर्तृ (सम्बन्धे/विशेष्य-विशेषणभावे: ‘अमित्रान्’ इति तेषां विशेषणम्)
TypeNoun
Rootदास (प्रातिपदिक)
वृत्राणिVṛtras/obstacles
वृत्राणि:
कर्म
TypeNoun
Rootवृत्र (प्रातिपदिक)
आर्याःĀryas
आर्याः:
कर्तृ (सम्बन्धे/विशेष्य-विशेषणभावे: ‘वृत्राणि’ इति तेषां विशेषणम्)
TypeNoun
Rootआर्य (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Root
शूरO hero
शूर:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootशूर (प्रातिपदिक)
वधीःyou slew
वधीः:
क्रिया
TypeVerb
Rootवध् (धातु)
वनेin the wood/forest
वने:
अधिकरण
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
इवlike
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
सुधितेभिःwith well-whetted (weapons)
सुधितेभिः:
करण
TypeAdjective (instrumental plural)
Rootसुधित (कृदन्त-प्रातिपदिक; सु- + धा/धी ‘to set/put in order, sharpen’ → ‘well-whetted/ well-prepared’)
अत्कैःwith axes
अत्कैः:
करण
TypeNoun
Rootअत्क (प्रातिपदिक; ‘axe/hatchet’ वैदिक)
forth/unto
:
TypeIndeclinable (preverb)
Root
पृत्सुin battles
पृत्सु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपृत्/पृत्स् (प्रातिपदिक; ‘battle, fight’)
दर्षिyou appear/are seen
दर्षि:
क्रिया
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
नृणाम्of men
नृणाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
नृतमO most manly / best of men
नृतम:
सम्बोधन
TypeAdjective (used as epithet)
Rootनृतम (प्रातिपदिक; नृ + तम ‘most manly/best of men’)