HomeRig VedaMandala 6Sukta 32Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 6.32

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

स मातरा सूर्येणा कवीनामवासयद्रुजदद्रिं गृणानः । स्वाधीभिॠक्वभिर्वावशान उदुस्रियाणामसृजन्निदानम् ॥

स मा॒तरा॒ सूर्ये॑णा कवी॒नामवा॑सयद्रु॒जदद्रिं॑ गृणा॒नः । स्वा॒धीभि॒ॠक्व॑भिर्वावशा॒न उदु॒स्रिया॑णामसृजन्नि॒दान॑म् ॥

sa mātarā sūryeṇa kavīnām avāsayad rujad adriṃ gṛṇānaḥ | svādhībhir ṛkva-bhir vāvaśāna ud usrīyāṇām asṛjan ni-dānam ||

He set the two Mothers in their place by the Sun—by the seers’ light—while praising, he shattered the rock. With self-mastering thoughts and with the chanting singers, exulting, he sent upward the radiant herds and released their hidden station.

सः । मा॒तरा॑ । सूर्ये॑ण । क॒वी॒नाम् । अवा॑सयत् । रु॒जत् । अद्रि॑म् । गृ॒णा॒नः । सु॒ऽआ॒धीभिः॑ । ऋक्व॑ऽभिः । वा॒व॒शा॒नः । उत् । उ॒स्रिया॑णाम् । अ॒सृ॒ज॒त् । नि॒ऽदान॑म् ॥सः । मातरा । सूर्येण । कवीनाम् । अवासयत् । रुजत् । अद्रिम् । गृणानः । सुआधीभिः । ऋक्वभिः । वावशानः । उत् । उस्रियाणाम् । असृजत् । निदानम् ॥saḥ | mātarā | sūryeṇa | kavīnām | avāsayat | rujat | adrim | gṛṇānaḥ | su-ādhībhiḥ | ṛkva-bhiḥ | vāvaśānaḥ | ut | usriyāṇām | asṛjat | ni-dānam

सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मातरौthe two mothers
मातरौ:
कर्म
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
सूर्येणwith/by the sun
सूर्येण:
करण
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
कवीनाम्of the seers/poets
कवीनाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
अवdown, away
अव:
TypeIndeclinable
Rootअव (उपसर्ग/निपात)
आसयत्he caused to sit/settle
आसयत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootआस् (धातु) + णिच् (causative) → आसयति
रुजत्he broke
रुजत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootरुज् (धातु)
अद्रिम्the rock
अद्रिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअद्रि (प्रातिपदिक)
गृणानःpraising, singing
गृणानः:
कर्तृ
TypeParticiple
Rootगृ (धातु) → गृणाति; शतृ-प्रत्यय (वर्तमान कृदन्त)
स्वाधीभिःwith (his) own insights/skills
स्वाधीभिः:
करण
TypeNoun
Rootस्वाधी (प्रातिपदिक; ‘स्वाधी’ = स्व-धी ‘own insight/skill’)
ऋक्वभिःwith the chanters/Ṛk-singers
ऋक्वभिः:
करण
TypeNoun
Rootऋक्वन् (प्रातिपदिक)
वावशानःeager/striving
वावशानः:
कर्तृ
TypeParticiple
Rootवाś्/वाश् (धातु; ‘to desire/seek, strive’) → वावशान (परिपूर्ण/तीव्रार्थक कृदन्त)
उत्up, out
उत्:
TypeIndeclinable
Rootउत् (उपसर्ग/निपात)
उस्रियाणाम्of the ruddy cows (rays)
उस्रियाणाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootउस्रिया (प्रातिपदिक; ‘dawn-cows’/‘ruddy cows’ = rays)
असृजत्he released, let forth
असृजत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
निदानम्the outlet/starting-point (channel)
निदानम्:
कर्म
TypeNoun
Rootनिदान (प्रातिपदिक)