HomeRig VedaMandala 6Sukta 31Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 6.31

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)

त्वं कुत्सेनाभि शुष्णमिन्द्राशुषं युध्य कुयवं गविष्टौ । दश प्रपित्वे अध सूर्यस्य मुषायश्चक्रमविवे रपांसि ॥

त्वं कुत्से॑ना॒भि शुष्ण॑मिन्द्रा॒शुषं॑ युध्य॒ कुय॑वं॒ गवि॑ष्टौ । दश॑ प्रपि॒त्वे अध॒ सूर्य॑स्य मुषा॒यश्च॒क्रमवि॑वे॒ रपां॑सि ॥

tváṁ kútsenā́bhi śúṣṇam indrāśúṣaṁ yúdhyá kúyavaṁ gáviṣṭau | dáśa prapítve ádha sū́ryasya muṣā́yaś cakrám avive rápaṁsi ||

You, with Kutsa, fought against Śuṣṇa, O Indra—against the withering one—against Kuyava in the quest for the Light (the cows). Then, at the tenfold (decisive) turning of the Sun, you recovered the wheel (of right motion) and made the deceits come to nothing.

त्वम् । कुत्से॑न । अ॒भि । शुष्ण॑म् । इ॒न्द्र॒ । अ॒शुष॑म् । यु॒ध्य॒ । कुय॑वम् । गवि॑ष्टौ । दश॑ । प्र॒ऽपि॒त्वे । अध॑ । सूर्य॑स्य । मु॒षा॒यः । च॒क्रम् । अवि॑वेः । रपां॑सि ॥त्वम् । कुत्सेन । अभि । शुष्णम् । इन्द्र । अशुषम् । युध्य । कुयवम् । गविष्टौ । दश । प्रपित्वे । अध । सूर्यस्य । मुषायः । चक्रम् । अविवेः । रपांसि ॥tvam | kutsena | abhi | śuṣṇam | indra | aśuṣam | yudhya | kuyavam | gaviṣṭau | daśa | pra-pitve | adha | sūryasya | muṣāyaḥ | cakram | aviveḥ | rapāṃsi

त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
कुत्सेनwith Kuts(a)
कुत्सेन:
सह/करण (सहकारक-भावः)
TypeNoun (proper name)
Rootकुत्स (प्रातिपदिक)
अभिtowards, against
अभि:
(क्रियाविशेषण/उपसर्गः)
TypeIndeclinable (preverb)
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
शुष्णम्Śuṣṇa (the demon)
शुष्णम्:
कर्म
TypeNoun (proper name)
Rootशुष्ण (प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
(सम्बोधन)
TypeNoun (vocative)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
अशुषम्un-drying, not parching
अशुषम्:
कर्म (विशेषण-भावेन)
TypeAdjective
Rootअ-शुष (प्रातिपदिक; नञ्-समास/उपसर्ग-निषेधः)
युध्यfight!
युध्य:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootयुध् (धातु)
कुयवम्Kuyava (a foe/demon)
कुयवम्:
कर्म
TypeNoun (proper name/epithet)
Rootकुयव (प्रातिपदिक)
गविष्टौin the quest for cattle (battle for cows)
गविष्टौ:
अधिकरण
TypeNoun
Rootगविष्टि (प्रातिपदिक)
दशten
दश:
(विशेषणम्/संख्या)
TypeNumeral
Rootदशन् (संख्यावाचक)
प्रपित्वेat/within the approach (near time/close encounter)
प्रपित्वे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootप्रपित्व (प्रातिपदिक; भाववाचक)
अधthen, thereafter
अध:
(सम्बन्ध/अनन्तर्य-निर्देशकः)
TypeIndeclinable
Rootअध (अव्यय)
सूर्यस्यof the Sun
सूर्यस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
मुषायःthieves, robbers
मुषायः:
कर्तृ
TypeNoun (agent)
Rootमुष् (धातु) → मुषाय (कृदन्त-प्रातिपदिक; agent noun)
चक्रंwheel, disk
चक्रं:
कर्म
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक)
अविवेhe drove apart / he dispersed
अविवे:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + वे (धातु; ‘to weave/arrange/drive apart’), with augment a-
रपांसिobstacles, harms (injuries/impediments)
रपांसि:
कर्म
TypeNoun
Rootरपस् (प्रातिपदिक)