HomeRig VedaMandala 6Sukta 30Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 6.30

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)

सत्यमित्तन्न त्वावाँ अन्यो अस्तीन्द्र देवो न मर्त्यो ज्यायान् । अहन्नहिं परिशयानमर्णोऽवासृजो अपो अच्छा समुद्रम् ॥

स॒त्यमित्तन्न त्वावाँ॑ अ॒न्यो अ॒स्तीन्द्र॑ दे॒वो न मर्त्यो॒ ज्याया॑न् । अह॒न्नहिं॑ परि॒शया॑न॒मर्णोऽवा॑सृजो अ॒पो अच्छा॑ समु॒द्रम् ॥

satyám íttán ná tvāvā́ṁ anyó astī́ndra devó ná mártyo jyā́yān | áhann áhiṁ pari-śáyānam árṇo’vā́sṛjo ápo ácchā samudrám ||

This is the truth: none other than you exists—no god, no mortal—greater, O Indra. You slew the serpent lying coiled upon the flood, and you released the waters to go towards the ocean of vastness.

स॒त्यम् । इत् । तत् । न । त्वाऽवा॑न् । अ॒न्यः । अ॒स्ति॒ । इन्द्र॑ । दे॒वः । न । मर्त्यः॑ । ज्याया॑न् । अह॑न् । अहि॑म् । प॒रि॒ऽशया॑नम् । अर्णः॑ । अव॑ । अ॒सृ॒जः॒ । अ॒पः । अच्छ॑ । स॒मु॒द्रम् ॥सत्यम् । इत् । तत् । न । त्वावान् । अन्यः । अस्ति । इन्द्र । देवः । न । मर्त्यः । ज्यायान् । अहन् । अहिम् । परिशयानम् । अर्णः । अव । असृजः । अपः । अच्छ । समुद्रम् ॥satyam | it | tat | na | tvāvān | anyaḥ | asti | indra | devaḥ | na | martyaḥ | jyāyān | ahan | ahim | pari-śayānam | arṇaḥ | ava | asṛjaḥ | apaḥ | accha | samudram

सत्यम्truly, in truth
सत्यम्:
Adhikaraṇa (भावे; ‘in truth/indeed’)
TypeNoun/Adjective
Rootसत्य (प्रातिपदिक; √अस् > सत् ‘being’ + -य)
इत्indeed, just
इत्:
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात)
तत्that
तत्:
Karma (अन्तर्निहित; ‘that (is so)’)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध)
त्वावान्like you; possessing you/your might
त्वावान्:
Viśeṣaṇa (इन्द्रदेवस्य)
TypeAdjective
Rootत्वावत् (प्रातिपदिक; त्वा + वत्)
अन्यःanother
अन्यः:
Kartā (अस्ति इत्यस्य)
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
अस्तिis/exists
अस्ति:
TypeVerb
Root√अस् (भू-सत्तायाम्)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
Sambodhana
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
देवःa god
देवः:
Kartā (अस्ति इत्यस्य; ‘a god’)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा/सदृशार्थे)
मर्त्यःa mortal
मर्त्यः:
Kartā (अस्ति इत्यस्य; ‘a mortal’)
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
ज्यायान्greater, superior
ज्यायान्:
Viśeṣaṇa (देवः/मर्त्यः— ‘greater’)
TypeAdjective
Rootज्यायस् (प्रातिपदिक; तुलनात्मक)
अहन्he slew
अहन्:
TypeVerb
Root√हन् (हिंसागत्योः)
अहिम्the serpent (Ahi/Vṛtra)
अहिम्:
Karma
TypeNoun
Rootअहि (प्रातिपदिक)
परिशयानम्lying all around/encircling (coiled)
परिशयानम्:
Viśeṣaṇa (कर्मणः)
TypeParticiple (Adjective)
Rootपरि-√शी (शये) → परिशय (कृदन्त-प्रातिपदिक)
अर्णःthe flood, the waters
अर्णः:
Karma (असृजः इत्यस्य)
TypeNoun
Rootअर्ण (प्रातिपदिक)
अवdown, forth (as preverb)
अव:
TypeIndeclinable
Rootअव (उपसर्ग/अव्यय)
असृजःyou released, you let loose
असृजः:
TypeVerb
Root√सृज् (सर्गे/मोचने)
अपःthe waters
अपः:
Karma
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक; बहुवचन-रूप ‘आपः’)
अच्छाtowards
अच्छा:
TypeIndeclinable
Rootअच्छा (अव्यय)
समुद्रम्the ocean
समुद्रम्:
Karma/Goal (गत्यर्थे; ‘towards the sea’)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)