HomeRig VedaMandala 6Sukta 30Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 6.30

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)

अद्या चिन्नू चित्तदपो नदीनां यदाभ्यो अरदो गातुमिन्द्र । नि पर्वता अद्मसदो न सेदुस्त्वया दृळ्हानि सुक्रतो रजांसि ॥

अ॒द्या चि॒न्नू चि॒त्तदपो॑ न॒दीनां॒ यदा॑भ्यो॒ अर॑दो गा॒तुमि॑न्द्र । नि पर्व॑ता अद्म॒सदो॒ न से॑दु॒स्त्वया॑ दृ॒ळ्हानि॑ सुक्रतो॒ रजां॑सि ॥

adyā́ cin nū́ cit tád ápo nadī́nāṁ yád ā́bhyo árado gātúm indra | ní párvatā adma-sádo ná séduḥ tváyā dṛḷhā́ni sukrato rájāṁsi ||

Even today, even now, that deed remains: you carved a path for the waters, for the rivers, O Indra. The mountains, dwellers in the rock, did not settle (hold them back); by you, O right-willed one, the firm worlds were made steadfast.

अ॒द्य । चि॒त् । नु । चि॒त् । तत् । अपः॑ । न॒दीना॑म् । यत् । आ॒भ्यः॒ । अर॑दः । गा॒तुम् । इ॒न्द्र॒ । नि । पर्व॑ताः । अ॒द्म॒ऽसदः॑ । न । से॒दुः॒ । त्वया॑ । दृ॒ळ्हानि॑ । सु॒क्र॒तो॒ इति॑ सुऽक्रतो । रजां॑सि ॥अद्य । चित् । नु । चित् । तत् । अपः । नदीनाम् । यत् । आभ्यः । अरदः । गातुम् । इन्द्र । नि । पर्वताः । अद्मसदः । न । सेदुः । त्वया । दृळ्हानि । सुक्रतो इति सुक्रतो । रजांसि ॥ada | cit | nu | cit | tat | apaḥ | nadīnām | yat | ābhyaḥ | aradaḥ | gātum | indra | ni | parvatāḥ | adma-sadaḥ | na | seduḥ | tvayā | dṛḷhāni | sukrato itisu-krato | rajāṃsi

अद्यtoday, even now
अद्य:
Adhikaraṇa (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय) अथर्व/वैदिक कालवाचक
चित्indeed, even
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
नुnow, indeed
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु (निपात)
चित्even
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
तत्that
तत्:
Karma (प्रायः ‘that (deed/thing)’)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अपःwaters
अपः:
Karma
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
नदीनाम्of the rivers
नदीनाम्:
Ṣaṣṭhī-sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
यदाwhen
यदा:
Adhikaraṇa (काल)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
आभ्यःfrom them (from those waters/rivers)
आभ्यः:
Apādāna
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम) / एतद्-प्रत्ययिक रूप; वैदिक ‘आभ्यः’
अरदःyou cleft/opened
अरदः:
Kriyā
TypeVerb
Rootरद् (धातु) ‘to cleave, cut, break open’
गातुम्a path, passage
गातुम्:
Karma
TypeNoun
Rootगातु (प्रातिपदिक; from √गा/गम् ‘to go’)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
Sambodhana
TypeNoun (vocative)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
निdown, forth (as preverb)
नि:
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/अव्यय)
पर्वताःthe mountains
पर्वताः:
Kartā
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
अद्मसदः(as) seated at the feast / at the food-seat
अद्मसदः:
Kartā (विशेषण)
TypeAdjective (used substantively)
Rootअद्मसद (प्रातिपदिक; वैदिक बहुव्रीहि/कर्मधारय: ‘food-seated/at the meal-seat’, i.e., at the feast/oblation)
like
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
सेदुःsat down, settled
सेदुः:
Kriyā
TypeVerb
Rootसद् (धातु) ‘to sit, settle’
त्वयाby you
त्वया:
Karaṇa (instrument/agentive ‘by you’)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम)
दृळ्हानिfirm, solid
दृळ्हानि:
Karma (as object/attribute in clause)
TypeAdjective
Rootदृळ्ह (प्रातिपदिक; PPP from √दृंह/दृढ् ‘to make firm’)
सुक्रतोO you of good resolve (wise/mighty)
सुक्रतो:
Sambodhana
TypeAdjective (vocative)
Rootसु-क्रतु (प्रातिपदिक) बहुव्रीहि ‘of good resolve/power’
रजांसिthe regions, spaces (realms)
रजांसि:
Karma (things made firm / regions)
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिक)