HomeRig VedaMandala 6Sukta 29Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 6.29

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Indra (praised), Soma (ritual substance present)
Chandas: Triṣṭubh

स सोम आमिश्लतमः सुतो भूद्यस्मिन्पक्तिः पच्यते सन्ति धानाः । इन्द्रं नरः स्तुवन्तो ब्रह्मकारा उक्था शंसन्तो देववाततमाः ॥

स सोम॒ आमि॑श्लतमः सु॒तो भू॒द्यस्मि॑न्प॒क्तिः प॒च्यते॒ सन्ति॑ धा॒नाः । इन्द्रं॒ नर॑: स्तु॒वन्तो॑ ब्रह्मका॒रा उ॒क्था शंस॑न्तो दे॒ववा॑ततमाः ॥

sá sóma ā́miśla-tamaḥ sutó bhūd yásmin paktíḥ pacyáte sánti dhānā́ḥ | índraṃ nárāḥ stuvánto brahma-kārā ukthā́ śáṃsanto deva-vāta-tamā́ḥ ||

That Soma, richly blended, has been pressed—where the cooking is cooked and the grains are there. Men praising Indra, fashioners of the sacred word, chanting the hymns, become most moved by the divine breath—so the offering turns into a living current of power.

सः । सोमः॑ । आमि॑श्लऽतमः । सु॒तः । भू॒त् । यस्मि॑न् । प॒क्तिः । प॒च्यते॑ । सन्ति॑ । धा॒नाः । इन्द्र॑म् । नरः॑ । स्तु॒वन्तः॑ । ब्र॒ह्म॒ऽका॒राः । उ॒क्था । शंस॑न्तः । दे॒ववा॑तऽतमाः ॥सः । सोमः । आमिश्लतमः । सुतः । भूत् । यस्मिन् । पक्तिः । पच्यते । सन्ति । धानाः । इन्द्रम् । नरः । स्तुवन्तः । ब्रह्मकाराः । उक्था । शंसन्तः । देववाततमाः ॥saḥ | somaḥ | āmiśla-tamaḥ | sutaḥ | bhūt | yasmin | paktiḥ | pacyate | santi | dhānāḥ | indram | naraḥ | stuvantaḥ | brahma-kārāḥ | ukthā | śaṃsantaḥ | devavāta-tamāḥ

सःhe; that (one)
सः:
कर्तृ (मुख्य-वाक्ये) / निर्देश्यः
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स
सोमःSoma (the pressed sacred drink)
सोमः:
कर्तृ (भूयात्/अभूत् इत्यर्थे) / विषयः
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
आमिश्लतमःmost mixed/most blended
आमिश्लतमः:
विशेषणम् (कर्तृ-सम्बन्धि)
TypeAdjective
Rootआ-मि-श्लत (विशेषण-प्रातिपदिक; ‘मिश्र/श्लथ’ भावः) + तमप्
सुतःpressed (Soma)
सुतः:
विशेषणम्
TypeParticiple (past passive)
Root√सु (सुनोति ‘to press’) → सुत (कृदन्त)
भूत्became; was
भूत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√भू (भवति ‘to be’)
यस्मिन्in which
यस्मिन्:
अधिकरणम्
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम) → य
पक्तिःcooking; boiling
पक्तिः:
कर्तृ (पच्यते इत्यस्य)
TypeNoun
Rootपक्ति (प्रातिपदिक; ‘cooking/boiling; ripening’)
पच्यतेis cooked; is being cooked
पच्यते:
क्रिया
TypeVerb
Root√पच् (पचति ‘to cook’)
सन्तिthere are
सन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√अस् (अस्ति ‘to be’)
धानाःgrains; parched barley/grain
धानाः:
कर्तृ (सन्ति इत्यस्य)
TypeNoun
Rootधान (प्रातिपदिक; parched grains)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म (स्तुवन्तः/शंसन्तः इत्यस्य)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
नरःmen
नरः:
कर्तृ (स्तुवन्तः/शंसन्तः)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
स्तुवन्तःpraising
स्तुवन्तः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeParticiple (present active)
Root√स्तु (स्तौति ‘to praise’) → स्तुवन्त् (वर्तमान-कृदन्त)
ब्रह्मकाराःmakers/utterers of sacred formulation (priests)
ब्रह्मकाराः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeNoun
Rootब्रह्मन् + कार (समास; ‘brahman-former/utterer’)
उक्थाhymns; recitations (ukthas)
उक्था:
कर्म (शंसन्तः इत्यस्य)
TypeNoun
Rootउक्थ (प्रातिपदिक)
शंसन्तःreciting; proclaiming
शंसन्तः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeParticiple (present active)
Root√शंस् (शंसति ‘to recite/praise’) → शंसन्त् (वर्तमान-कृदन्त)
देववाततमाःmost god-impelled; most inspired by the gods
देववाततमाः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootदेव + वात (समास; ‘god-winded/impelled by the gods’) + तमप्