HomeRig VedaMandala 6Sukta 29Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 6.29

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

आ यस्मिन्हस्ते नर्या मिमिक्षुरा रथे हिरण्यये रथेष्ठाः । आ रश्मयो गभस्त्योः स्थूरयोराध्वन्नश्वासो वृषणो युजानाः ॥

आ यस्मि॒न्हस्ते॒ नर्या॑ मिमि॒क्षुरा रथे॑ हिर॒ण्यये॑ रथे॒ष्ठाः । आ र॒श्मयो॒ गभ॑स्त्योः स्थू॒रयो॒राध्व॒न्नश्वा॑सो॒ वृष॑णो युजा॒नाः ॥

ā́ yásmin háste naryā́ mimikṣúr ā́ ráthe hiraṇyáye rathe-sthā́ḥ | ā́ raśmáyo gábhastyoḥ sthūrā́yor ā́dhvann áśvāso vṛ́ṣaṇo yujānā́ḥ ||

In whose hand the manly energies are gathered; on whose golden chariot he stands. The reins are set into his two strong hands; along the path his stallions, virile with force, are yoked—so comes the power that bears us beyond obstruction.

आ । यस्मि॑न् । हस्ते॑ । नर्याः॑ । मि॒मि॒क्षुः । आ । रथे॑ । हि॒र॒ण्यये॑ । र॒थे॒ऽस्थाः । आ । र॒श्मयः॑ । गभ॑स्त्योः । स्थू॒रयोः॑ । आ । अध्व॑न् । अश्वा॑सः । वृष॑णः । यु॒जा॒नाः ॥आ । यस्मिन् । हस्ते । नर्याः । मिमिक्षुः । आ । रथे । हिरण्यये । रथेस्थाः । आ । रश्मयः । गभस्त्योः । स्थूरयोः । आ । अध्वन् । अश्वासः । वृषणः । युजानाः ॥ā | yasmin | haste | naryāḥ | mimikṣuḥ | ā | rathe | hiraṇyaye | rathe--sthāḥ | ā | raśmayaḥ | gabhastyoḥ | sthūrayoḥ | ā | adhvan | aśvāsaḥ | vṛṣaṇaḥ | yujānāḥ

hither, to
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
यस्मिन्in which
यस्मिन्:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हस्तेin (his) hand
हस्ते:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
नर्याmanly, heroic
नर्या:
Kartā
TypeAdjective
Rootनर्य (प्रातिपदिक; ‘नर’ से)
मिमिक्षुःhas mixed/has poured (in), has made to mingle
मिमिक्षुः:
Kartā
TypeVerb
Rootमिक्ष्/मिक्ष (धातु; ‘मिश्रणे/सिञ्चने’), परस्मैपद
hither, to
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
रथेon/in the chariot
रथे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
हिरण्ययेgolden
हिरण्यये:
Adhikaraṇa
TypeAdjective
Rootहिरण्यय (प्रातिपदिक)
रथेष्ठाःcharioteers; those standing on the chariot
रथेष्ठाः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootरथेष्ठ (प्रातिपदिक; रथ + स्था ‘standing/being on’)
hither, to
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
रश्मयःreins, rays (here: reins)
रश्मयः:
Kartā
TypeNoun
Rootरश्मि (प्रातिपदिक)
गभस्त्योःin the two hands (palms)
गभस्त्योः:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootगभस्ति (प्रातिपदिक)
स्थूरयोःstrong, stout
स्थूरयोः:
Adhikaraṇa
TypeAdjective
Rootस्थूर (प्रातिपदिक)
आध्वन्the path, course
आध्वन्:
Karma
TypeNoun
Rootअध्वन् (प्रातिपदिक)
अश्वासःhorses
अश्वासः:
Kartā
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
वृषणःvigorous, stallion-like
वृषणः:
Kartā
TypeAdjective
Rootवृषण (प्रातिपदिक)
युजानाःyoking themselves; being yoked
युजानाः:
Kartā
TypeParticiple
Rootयुज् (धातु) → युजान (वर्तमान-कृदन्त, आत्मनेपद)