HomeRig VedaMandala 6Sukta 25Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 6.25

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

आभिः स्पृधो मिथतीररिषण्यन्नमित्रस्य व्यथया मन्युमिन्द्र । आभिर्विश्वा अभियुजो विषूचीरार्याय विशोऽव तारीर्दासीः ॥

आभि॒: स्पृधो॑ मिथ॒तीररि॑षण्यन्न॒मित्र॑स्य व्यथया म॒न्युमि॑न्द्र । आभि॒र्विश्वा॑ अभि॒युजो॒ विषू॑ची॒रार्या॑य॒ विशोऽव॑ तारी॒र्दासी॑: ॥

ā́bhiḥ spṛ́dho mithatī́r áriṣaṇyann amítrasya vyathayā manyúm indra | ā́bhir víśvā abhiyújo víṣūcīr ā́ryāya víśo ’vá tārīr dā́sīḥ ||

By these (powers) repel the rivalries that clash, O unassailable Indra; shatter the wrath of the hostile. By these overcome all adversarial onsets that strike from many directions; for the Arya-consciousness lead down the Dāsa-forces.

आभिः॑ । स्पृधः॑ । मि॒थ॒तीः । अरि॑षण्यन् । अ॒मित्र॑स्य । व्य॒थ॒य॒ । म॒न्युम् । इ॒न्द्र॒ । आभिः॑ । विश्वाः॑ । अ॒भि॒ऽयुजः॑ । विषू॑चीः । आर्या॑य । विशः॑ । अव॑ । ता॒रीः॒ । दासीः॑ ॥आभिः । स्पृधः । मिथतीः । अरिषण्यन् । अमित्रस्य । व्यथय । मन्युम् । इन्द्र । आभिः । विश्वाः । अभियुजः । विषूचीः । आर्याय । विशः । अव । तारीः । दासीः ॥ābhiḥ | spṛdhaḥ | mithatīḥ | ariṣaṇyan | amitrasya | vyathaya | manyum | indra | ābhiḥ | viśvāḥ | abhi-yujaḥ | viṣūcīḥ | āryāya | viśaḥ | ava | tārīḥ | dāsīḥ

आभिःwith these (aids/powers)
आभिः:
करण
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → एभिः/आभिः (वैदिक)
स्पृधःhostilities, rivalries
स्पृधः:
कर्म
TypeNoun
Rootस्पृध् (स्त्री) प्रातिपदिक
मिथतीःmutually contending
मिथतीः:
कर्म
TypeAdjective (participle-like)
Rootमिथ्/मिथा (अव्यय) + √धा/√धा? (वैदिक प्रयोगः) → ‘मिथती’ (परस्परं युध्यमान/विरोधमान) कृत्-रूपम्
अरिषण्यन्warding off harm / not allowing injury
अरिषण्यन्:
कर्ता
TypeVerb (participle)
Root√अरिष्/अरिष् (हिंसार्थ/विघ्नार्थ) + शन् (वर्तमान कृदन्त) → अरिषण्यत्
अमित्रस्यof the foe
अमित्रस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअमित्र (प्रातिपदिक)
व्यथयाwith distress, by affliction
व्यथया:
करण
TypeNoun
Rootव्यथा (स्त्री) प्रातिपदिक
मन्युम्wrath, fury
मन्युम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमन्यु (पुं) प्रातिपदिक
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
आभिःwith these
आभिः:
करण
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → एभिः/आभिः (वैदिक)
विश्वाःall
विश्वाः:
कर्म
TypeAdjective
Rootविश्व (सर्व/समस्त) प्रातिपदिक
अभियुजःassailing, attacking
अभियुजः:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootअभि-√युज् (युज् ‘योजने/युद्धे’) → अभियुज् (प्रातिपदिक) ‘आक्रमक/प्रतिद्वन्द्वी’
विषूचीःscattered apart, divergent
विषूचीः:
कर्म
TypeAdjective
Rootविषूचि (स्त्री) प्रातिपदिक
आर्यायfor the Arya
आर्याय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootआर्य (प्रातिपदिक)
विशःclans, peoples
विशः:
कर्म
TypeNoun
Rootविश् (स्त्री) प्रातिपदिक
अवdown, away
अव:
TypeIndeclinable
Rootअव (उपसर्ग/अव्यय)
तारीःcarry across, deliver
तारीः:
क्रिया
TypeVerb
Root√तॄ (तॄ ‘तरणे’)
दासीःDāsī peoples (non-Aryan women/tribes)
दासीः:
कर्म
TypeNoun
Rootदासि/दासी (स्त्री) प्रातिपदिक