HomeRig VedaMandala 6Sukta 25Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 6.25

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

या त ऊतिरवमा या परमा या मध्यमेन्द्र शुष्मिन्नस्ति । ताभिरू षु वृत्रहत्येऽवीर्न एभिश्च वाजैर्महान्न उग्र ॥

या त॑ ऊ॒तिर॑व॒मा या प॑र॒मा या म॑ध्य॒मेन्द्र॑ शुष्मि॒न्नस्ति॑ । ताभि॑रू॒ षु वृ॑त्र॒हत्ये॑ऽवीर्न ए॒भिश्च॒ वाजै॑र्म॒हान्न॑ उग्र ॥

yā́ ta ūtír avamā́ yā́ paramā́ yā́ madhyaméndra śuṣminn ásti | tā́bhir ū ṣú vṛtra-hátye ’vīr na ebhíś ca vā́jair mahā́n na ugra ||

Whatever your help is—lower, higher, or in the middle—O forceful Indra, by those do you carry us through the slaying of the Obstructor; and by these plenitudes of force make us great, O mighty one.

या । ते॒ । ऊ॒तिः । अ॒व॒मा । या । प॒र॒मा । या । म॒ध्य॒मा । इ॒न्द्र॒ । शु॒ष्मि॒न् । अस्ति॑ । ताभिः॑ । ऊँ॒ इति॑ । सु । वृ॒त्र॒ऽहत्ये॑ । अ॒वीः॒ । नः॒ । ए॒भिः । च॒ । वाजैः॑ । म॒हान् । नः॒ । उ॒ग्र॒ ॥या । ते । ऊतिः । अवमा । या । परमा । या । मध्यमा । इन्द्र । शुष्मिन् । अस्ति । ताभिः । ऊँ इति । सु । वृत्रहत्ये । अवीः । नः । एभिः । च । वाजैः । महान् । नः । उग्र ॥yā | te | ūtiḥ | avamā | yā | paramā | yā | madhyamā | indra | śuṣmin | asti | tābhiḥ | oṃ iti | su | vṛtra-hatye | avīḥ | naḥ | ebhiḥ | ca | vājaiḥ | mahān | naḥ | ugra

याwhich
या:
विशेषणम् (ऊतिः-सम्बन्धि) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेyour
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ऊतिः के? तव
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम) → त्वद्-प्रत्ययान्त रूप (ते)
ऊतिःaid, help
ऊतिः:
कर्तृ/विषय (अस्ति इत्यस्य) — ‘aid exists’
TypeNoun
Rootऊति- (स्त्री) < √अव्/√ऊ (रक्षण/सहाय) (वैदिक ‘ऊति’ = help, aid)
अवमाlowest, least
अवमा:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootअवम- (विशेषण) < अव (नीच/अधः) + तम/म (तुलनात्मक) (वैदिक: ‘lowest/least’)
याwhich
या:
विशेषणम् (ऊतिः-सम्बन्धि)
TypePronoun
Rootयद्
परमाhighest, supreme
परमा:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootपरम- (विशेषण) < पर (दूर/श्रेष्ठ) + म (तुलनात्मक/उत्तम)
याwhich
या:
विशेषणम् (ऊतिः-सम्बन्धि)
TypePronoun
Rootयद्
मध्यमाmiddle
मध्यमा:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootमध्यम- (विशेषण) < मध्य (middle) + म
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र- (देवनाम) (प्रातिपदिक)
शुष्मिन्O mighty/strong one
शुष्मिन्:
सम्बोधन-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootशुष्मिन्- (विशेषण) < शुष्म (बल/तेजस्) + इन्
अस्तिis, exists
अस्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√अस् (भू-सत्तायाम्)
ताभिःwith/by those
ताभिः:
करणम् (instrumental) — ‘by/with those (aids)’
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
indeed
:
सम्बन्ध/प्रयोग-निपात (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootऊ (निपात/अव्यय; वैदिक emphatic)
षुstraightway, indeed
षु:
प्रयोग-निपात
TypeIndeclinable
Rootषु (निपात; वैदिक ‘quickly/just/indeed’)
वृत्रहत्येin the Vṛtra-slaying
वृत्रहत्ये:
अधिकरणम् (locative) — ‘in the slaying of Vṛtra’
TypeNoun
Rootवृत्रहत्य- (स्त्री) < वृत्र- (अहिः/विरोधक) + हत्य- (हत्या) < √हन्
अवीःyou helped/protected
अवीः:
क्रिया; कर्ता = त्वम् (इन्द्रः), कर्म = नः
TypeVerb
Root√अव् (रक्षण/सहाय) (वैदिक: ‘to help, favor, protect’)
नःus
नः:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम) → नः (एन्क्लिटिक)
एभिःwith these
एभिः:
करणम् — ‘with these’
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम)
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (समुच्चय-अव्यय)
वाजैःwith prizes/strengths
वाजैः:
करणम् (एभिः ... वाजैः) — ‘with prizes/strengths’
TypeNoun
Rootवाज- (पुं) (strength, prize, food; RV: ‘victory-prizes/strengths’)
महान्great
महान्:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootमहत् (विशेषण)
नःour
नः:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘our (great one)’
TypePronoun
Rootअस्मद् → नः
उग्रO mighty one
उग्र:
सम्बोधन
TypeAdjective
Rootउग्र- (विशेषण) (mighty, fierce)