HomeRig VedaMandala 6Sukta 21Mantra 11
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 11

Sukta 6.21

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (Bharadvāja tradition, Mandala 6)
Devata: Indra (with an implied company of Viśve Devāḥ / assisting powers; also Agni as the ‘tongue’ principle)
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 6.21; requires metrical verification against a critical text)

नू म आ वाचमुप याहि विद्वान्विश्वेभिः सूनो सहसो यजत्रैः । ये अग्निजिह्वा ऋतसाप आसुर्ये मनुं चक्रुरुपरं दसाय ॥

नू म॒ आ वाच॒मुप॑ याहि वि॒द्वान्विश्वे॑भिः सूनो सहसो॒ यज॑त्रैः । ये अ॑ग्निजि॒ह्वा ऋ॑त॒साप॑ आ॒सुर्ये मनुं॑ च॒क्रुरुप॑रं॒ दसा॑य ॥

nū ma ā́ vā́cam úpa yāhi vidvā́n víśvebhiḥ sūno sáhaso yájatṛaiḥ | yé agní-jihvā́ ṛtá-sāpa āsúr yé mánum cakrúr úparam dásāya ||

Now, come near to my word, O knower, O Son of Force, together with all the adorable powers. Those who have the tongue of the Fire and drink the R̥ta—those who made Manu a higher being for the servant-nature—may they approach and uphold this utterance.

नु । मे॒ । आ । वाच॑म् । उप॑ । या॒हि॒ । वि॒द्वान् । विश्वे॑भिः । सू॒नो॒ इति॑ । स॒ह॒सः॒ । यज॑त्रैः । ये । अ॒ग्नि॒ऽजि॒ह्वाः । ऋ॒त॒ऽसापः॑ । आ॒सुः । ये । मनु॑म् । च॒क्रुः । उप॑रम् । दसा॑य ॥नु । मे । आ । वाचम् । उप । याहि । विद्वान् । विश्वेभिः । सूनो इति । सहसः । यजत्रैः । ये । अग्निजिह्वाः । ऋतसापः । आसुः । ये । मनुम् । चक्रुः । उपरम् । दसाय ॥nu | me | ā | vācam | upa | yāhi | vidvān | viśvebhiḥ | sūno iti | sahasaḥ | yajatraiḥ | ye | agni-jihvāḥ | ṛta-sāpaḥ | āsuḥ | ye | manum | cakruḥ | uparam | dasāya

नुnow, indeed
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु
मेof me / to me
मे:
सम्बन्ध (genitive) / सम्प्रदान (dative) प्रसङ्गानुसार
TypePronoun
Rootअस्मद्
hither, towards
:
TypeIndeclinable
Root
वाचम्speech, utterance
वाचम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक: वाच्-)
उपnear, towards
उप:
TypeIndeclinable
Rootउप
याहिcome! go hither!
याहि:
TypeVerb
Rootया (धातु)
विद्वान्knowing, wise
विद्वान्:
कर्ता (याहि-आदेशस्य सम्बोधन-विशेषणम्)
TypeAdjective (participle)
Rootविद् (धातु) → कृदन्त: विद्वस्-
विश्वेभिःwith all
विश्वेभिः:
करण (सह-सम्बन्धे ‘with’)
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
सूनोO son
सूनो:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootसूनु (प्रातिपदिक)
सहसःof might, of strength
सहसः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootसहस् (प्रातिपदिक)
यजत्रैःwith the worshipful (ones)
यजत्रैः:
करण (विश्वेभिः सह विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootयजत्र (प्रातिपदिक; ‘worthy of worship’)
येwho
ये:
कर्ता (आसुः/चक्रुः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
अग्निजिह्वाःhaving Agni as (their) tongue / fire-tongued
अग्निजिह्वाः:
कर्ता-विशेषण
TypeAdjective (compound)
Rootअग्नि + जिह्वा (समास: बहुव्रीहि/कर्मधारय-प्रायः; प्रातिपदिक: अग्निजिह्वा-)
ऋतसापाःguarding/keeping the ṛta (cosmic order)
ऋतसापाः:
कर्ता-विशेषण
TypeAdjective (compound)
Rootऋत + साप (समास; प्रातिपदिक: ऋतसाप-)
आसुःthey have been / were
आसुः:
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
येwho
ये:
कर्ता (चक्रुः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
मनुम्Manu
मनुम्:
कर्म
TypeProper noun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Root
चक्रुःthey made, fashioned
चक्रुः:
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
उपरम्a higher/further (place/condition)
उपरम्:
कर्म (चक्रुः)
TypeAdjective (used substantively)
Rootउपर (प्रातिपदिक)
दसायfor the Dāsa / to the Dāsa
दसाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदास (प्रातिपदिक)