HomeRig VedaMandala 6Sukta 20Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 6.20

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (likely)

स ईं स्पृधो वनते अप्रतीतो बिभ्रद्वज्रं वृत्रहणं गभस्तौ । तिष्ठद्धरी अध्यस्तेव गर्ते वचोयुजा वहत इन्द्रमृष्वम् ॥

स ईं॒ स्पृधो॑ वनते॒ अप्र॑तीतो॒ बिभ्र॒द्वज्रं॑ वृत्र॒हणं॒ गभ॑स्तौ । तिष्ठ॒द्धरी॒ अध्यस्ते॑व॒ गर्ते॑ वचो॒युजा॑ वहत॒ इन्द्र॑मृ॒ष्वम् ॥

sá īṃ spṛ́dho vanate ápratīto bíbhrad vájraṃ vṛtrá-haṇaṃ gábhastau | tíṣṭhadd hárī ádhy astéva gárte vaco-yújā vahata índram ṛ́ṣvam ||

He conquers the challengers, irresistible, bearing in his grasp the thunderbolt that slays the Coverer. His two tawny powers stand poised like two steeds at the yoke-station; yoked by the Word, they carry Indra, the high and uplifted force.

सः । ई॒म् । स्पृधः॑ । व॒न॒ते॒ । अप्र॑तिऽइतः । बिभ्र॑त् । वज्र॑म् । वृ॒त्र॒ऽहन॑म् । गभ॑स्तौ । तिष्ठ॑त् । हरी॒ इति॑ । अधि॑ । अस्ता॑ऽइव । गर्ते॑ । व॒चः॒ऽयुजा॑ । व॒ह॒तः॒ । इन्द्र॑म् । ऋ॒ष्वम् ॥सः । ईम् । स्पृधः । वनते । अप्रतिइतः । बिभ्रत् । वज्रम् । वृत्रहनम् । गभस्तौ । तिष्ठत् । हरी इति । अधि । अस्ताइव । गर्ते । वचःयुजा । वहतः । इन्द्रम् । ऋष्वम् ॥saḥ | īm | spṛdhaḥ | vanate | aprati-itaḥ | bibhrat | vajram | vṛtra-hanam | gabhastau | tiṣṭhat | harī iti | adhi | astāiva | garte | vacaḥ-yujā | vahataḥ | indram | ṛṣvam

सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स
ईम्indeed; just; him
ईम्:
TypeIndeclinable
Rootईम् (निपात/अव्यय)
स्पृधःhostilities; rivalries; opponents
स्पृधः:
कर्म
TypeNoun
Rootस्पृध् (स्त्री. प्रातिपदिक) / स्पृध्- (विरोध/प्रतिस्पर्धा)
वनतेconquers; wins
वनते:
TypeVerb
Root√वन् (वनते) जीतौ/प्राप्तौ
अप्रतितःunopposed; irresistible
अप्रतितः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootप्रति-√इ (प्रति + √इ ‘to go/approach’) → प्रतित (ppp); नञ्-समासः
बिभ्रत्bearing; carrying
बिभ्रत्:
कर्तृ
TypeParticiple
Root√भृ (बिभर्ति) धारणे; शतृ-प्रत्ययः
वज्रम्the thunderbolt
वज्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक)
वृत्रहणम्Vṛtra-slaying
वृत्रहणम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootवृत्र-हन् (तत्पुरुषः; हन् ‘to slay’) → वृत्रहन्
गभस्तौin (his) hand; in the grasp
गभस्तौ:
अधिकरण
TypeNoun
Rootगभस्ति (प्रातिपदिक)
तिष्ठत्standing
तिष्ठत्:
कर्तृ
TypeParticiple
Root√स्था (तिष्ठति) स्थितौ; शतृ-प्रत्ययः
हरीthe two tawny steeds
हरी:
कर्तृ
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
अधिupon; over
अधि:
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
अस्तेsits
अस्ते:
TypeVerb
Root√आस् (आस्ते) उपवेशने/आसने
इवlike
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव (निपात/अव्यय)
गर्तेin a chariot-seat; in a pit/seat
गर्ते:
अधिकरण
TypeNoun
Rootगर्त (प्रातिपदिक)
वचोयुजाyoked by (sacred) words; word-yoked
वचोयुजा:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootवचस्-युज् (बहुव्रीहि/तत्पुरुषः; √युज् ‘to yoke’) → वचोयुज्
वहतःthey carry; they convey
वहतः:
TypeVerb (finite) / Vedic present form
Root√वह् (वहति) वहने; शतृ/लट्-रूपसाम्ये वैदिकम्
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
ऋष्वम्lofty; mighty
ऋष्वम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootऋष्व (प्रातिपदिक)