HomeRig VedaMandala 6Sukta 20Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 6.20

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (likely)

महो द्रुहो अप विश्वायु धायि वज्रस्य यत्पतने पादि शुष्णः । उरु ष सरथं सारथये करिन्द्रः कुत्साय सूर्यस्य सातौ ॥

म॒हो द्रु॒हो अप॑ वि॒श्वायु॑ धायि॒ वज्र॑स्य॒ यत्पत॑ने॒ पादि॒ शुष्ण॑: । उ॒रु ष स॒रथं॒ सार॑थये क॒रिन्द्र॒: कुत्सा॑य॒ सूर्य॑स्य सा॒तौ ॥

mahó druhó ápa viśvā́yu dhāyi vájrasya yát pátane pā́di śúṣṇaḥ | urú ṣá sa-rátham sā́rathaye kár índraḥ kútsāya sū́ryasya sā́tau ||

The great malice was laid low, the all-devouring harm, when Śuṣṇa fell before the descent of the thunderbolt. Wide then became the path and the chariot-course: Indra became the charioteer for Kutsa in the winning of the Sun (the recovered light).

म॒हः । द्रु॒हः । अप॑ । वि॒श्वऽआ॑यु । धा॒यि॒ । वज्र॑स्य । यत् । पत॑ने । पादि॑ । शुष्णः॑ । उ॒रु । सः । स॒ऽरथ॑म् । सार॑थये । कः॒ । इन्द्रः॑ । कुत्सा॑य । सूर्य॑स्य । सा॒तौ ॥महः । द्रुहः । अप । विश्वआयु । धायि । वज्रस्य । यत् । पतने । पादि । शुष्णः । उरु । सः । सरथम् । सारथये । कः । इन्द्रः । कुत्साय । सूर्यस्य । सातौ ॥mahaḥ | druhaḥ | apa | viśva-āyu | dhāyi | vajrasya | yat | patane | pādi | śuṣṇaḥ | uru | saḥ | sa-ratham | sārathaye | kaḥ | indraḥ | kutsāya | sūryasya | sātau

महोgreat, mighty
महो:
विशेषण (कर्म/कर्तृ-सम्बन्धे)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
द्रुहःhostile harms, treacheries
द्रुहः:
कर्म (अप + वि-धायि के साथ: ‘द्रोहान्/द्रुहः’)
TypeNoun
Rootद्रुह् (प्रातिपदिक: द्रुह्/द्रुह्- ‘द्रोह, हानि’)
अपaway, off
अप:
क्रियाविशेषण (अपसारणार्थ)
TypeIndeclinable
Rootअप (उपसर्ग/निपात)
विश्वायुःall-life(-giving), of universal vitality
विश्वायुः:
कर्तृ (धायि का कर्ता: इन्द्रः—‘विश्वायुः’)
TypeAdjective
Rootविश्वायु (प्रातिपदिक: विश्व- + आयु)
धायिhe set/put/established
धायि:
क्रिया (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootधा (धातु)
वज्रस्यof the thunderbolt
वज्रस्य:
सम्बन्ध (यत्… पतने: वज्रस्य)
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक)
यत्when; that
यत्:
सम्बन्ध (उपवाक्य-प्रवर्तक)
TypeIndeclinable (relative) / Pronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
पतनेin the falling; at the blow
पतने:
अधिकरण (पतने = ‘in the fall/at the striking down’)
TypeNoun
Rootपतन (प्रातिपदिक; √पत्)
पादिfell; struck down
पादि:
क्रिया (उपवाक्ये)
TypeVerb
Rootपद्/पद् (धातु; वैदिक प्रयोग ‘पादि’)
शुष्णःŚuṣṇa (the demon)
शुष्णः:
कर्तृ/विषय (पादि—शुष्णः ‘Shushna fell’)
TypeProper Noun
Rootशुष्ण (प्रातिपदिक; दैत्यनाम)
उरुwide, broad
उरु:
कर्म (कृ/कर् के साथ: ‘उरु … कर्’)
TypeAdjective
Rootउरु (प्रातिपदिक)
he
:
कर्तृ (कर् का कर्ता: स = इन्द्रः)
TypePronoun
Rootस (सर्वनाम; एष/स)
सरथम्with chariot; chariot-going
सरथम्:
कर्म/विशेष्य (उरु … सरथम्—‘a broad chariot(-way)/chariot(-course)’)
TypeAdjective
Rootसरथ (प्रातिपदिक: स-रथ ‘with chariot’)
सारथयेfor the charioteer
सारथये:
सम्प्रदान (सारथये = ‘for the charioteer’)
TypeNoun
Rootसारथि (प्रातिपदिक)
करत्he made
करत्:
क्रिया (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ (करत्/धायि का कर्ता)
TypeProper Noun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
कुत्सायfor Kutsa
कुत्साय:
सम्प्रदान (कुत्साय = ‘for Kutsá’)
TypeProper Noun
Rootकुत्स (प्रातिपदिक; ऋषि/वीरनाम)
सूर्यस्यof the Sun
सूर्यस्य:
सम्बन्ध (सातौ—सूर्यस्य)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
सातौin the winning; in the contest/victory
सातौ:
अधिकरण (सातौ = ‘in the winning/contest’)
TypeNoun
Rootसाति (प्रातिपदिक; √सन्/सा ‘to win, gain’)