HomeRig VedaMandala 6Sukta 20Mantra 12
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 12

Sukta 6.20

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (likely)

त्वं धुनिरिन्द्र धुनिमतीॠणोरपः सीरा न स्रवन्तीः । प्र यत्समुद्रमति शूर पर्षि पारया तुर्वशं यदुं स्वस्ति ॥

त्वं धुनि॑रिन्द्र॒ धुनि॑मतीॠ॒णोर॒पः सी॒रा न स्रव॑न्तीः । प्र यत्स॑मु॒द्रमति॑ शूर॒ पर्षि॑ पा॒रया॑ तु॒र्वशं॒ यदुं॑ स्व॒स्ति ॥

tváṃ dhúnir indra dhúni-matīr ṛṇór apáḥ sīrā́ ná srávantīḥ | prá yát samudrám áti śūra párṣi pā́rayā turváśaṃ yáduṃ svastí ||

Thou art the impeller, O Indra; thou didst set free the surging waters to flow like furrows. And when, O hero, thou carriest beyond the ocean, do thou ferry Turvaśa and Yadu across in a gathered well-being.

त्वम् । धुनिः॑ । इ॒न्द्र॒ । धुनि॑ऽमतीः । ऋ॒णोः । अ॒पः । सी॒राः । न । स्रव॑न्तीः । प्र । यत् । स॒मु॒द्रम् । अति॑ । शू॒र॒ । पर्षि॑ । पा॒रय॑ । तु॒र्वश॑म् । यदु॑म् । स्व॒स्ति ॥त्वम् । धुनिः । इन्द्र । धुनिमतीः । ऋणोः । अपः । सीराः । न । स्रवन्तीः । प्र । यत् । समुद्रम् । अति । शूर । पर्षि । पारय । तुर्वशम् । यदुम् । स्वस्ति ॥tvam | dhuniḥ | indra | dhuni-matīḥ | ṛṇoḥ | apaḥ | sīrāḥ | na | sravantīḥ | pra | yat | samudram | ati | śūra | parṣi | pāraya | turvaśam | yadum | svasti

त्वम्thou (you)
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
धुनिःthe roaring one / impeller
धुनिः:
कर्तृ (त्वम्-समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootधुनि- (प्रातिपदिक; ‘ध्वनि/गर्जन/प्रेरक’)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
(सम्बोधन)
TypeNoun (vocative)
Rootइन्द्र- (प्रातिपदिक)
धुनिमतीःroaring / rushing
धुनिमतीः:
कर्म
TypeAdjective
Rootधुनिमत्- (प्रातिपदिक)
ऋणोःthou hast set in motion / caused to flow
ऋणोः:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootऋ (ऋणोति ‘to set in motion, to impel, to cause to flow’)
अपःthe waters
अपः:
कर्म
TypeNoun
Rootअप्- (प्रातिपदिक)
सीराःstreams / channels
सीराः:
कर्तृ (उपमान-आश्रयः)
TypeNoun
Rootसीरा- (प्रातिपदिक)
like
:
(सम्बन्ध/उपमा)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
स्रवन्तीःflowing
स्रवन्तीः:
कर्म (अपः विशेषणम्)
TypeParticiple (adjectival)
Rootस्रु (स्रवति ‘to flow’) → स्रवत् (वर्तमान-कृदन्त)
प्रforth / forward
प्र:
(क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
यत्which (that)
यत्:
कर्म (पर्षि-क्रियायाः)
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
समुद्रम्the ocean
समुद्रम्:
कर्म/लक्ष्य (अति-गत्यर्थे)
TypeNoun
Rootसमुद्र- (प्रातिपदिक)
अतिacross / beyond
अति:
(क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअति (अव्यय/उपसर्ग)
शूरO hero
शूर:
(सम्बोधन)
TypeNoun (vocative)
Rootशूर- (प्रातिपदिक)
पर्षिthou carriest across / thou leadest over
पर्षि:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootपॄ (पिपर्ति/पर्षति ‘to bring across, to carry over’)
पारयto the far shore / across
पारय:
(क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपारय (अव्यय; ‘across, to the farther side’)
तुर्वशम्Turvaśa
तुर्वशम्:
कर्म
TypeProper Noun
Rootतुर्वश- (प्रातिपदिक; जननाम)
यदुम्Yadu
यदुम्:
कर्म
TypeProper Noun
Rootयदु- (प्रातिपदिक; जननाम)
स्वस्तिin well-being / safely
स्वस्ति:
(आशीः/प्रार्थना)
TypeIndeclinable
Rootस्वस्ति (अव्यय/निपात; ‘well-being’)