HomeRig VedaMandala 6Sukta 20Mantra 11
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 11

Sukta 6.20

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (likely)

त्वं वृध इन्द्र पूर्व्यो भूर्वरिवस्यन्नुशने काव्याय । परा नववास्त्वमनुदेयं महे पित्रे ददाथ स्वं नपातम् ॥

त्वं वृ॒ध इ॑न्द्र पू॒र्व्यो भू॑र्वरिव॒स्यन्नु॒शने॑ का॒व्याय॑ । परा॒ नव॑वास्त्वमनु॒देयं॑ म॒हे पि॒त्रे द॑दाथ॒ स्वं नपा॑तम् ॥

tváṃ vṛdhá índra pū́rvyo bhūr varivasyán uśáne kāvyā́ya | parā́ náva-vāstvam anu-déyaṃ mahé pittré dadātha sváṃ napā́tam ||

Thou, O Indra, wast the ancient increaser, making wide room for Uśanā Kāvya. Thou didst give to the great Father the ‘new dwelling’ that must be carried forward—thy own offspring, a rightful continuance of the divine lineage within us.

त्वम् । वृ॒धः । इ॒न्द्र॒ । पू॒र्व्यः॑ । भूः॒ । व॒रि॒व॒स्यन् । उ॒शने॑ । का॒व्याय॑ । परा॑ । नव॑ऽवास्त्वम् । अ॒नु॒ऽदेय॑म् । म॒हे । पि॒त्रे । द॒दा॒थ॒ । स्वम् । नपा॑तम् ॥त्वम् । वृधः । इन्द्र । पूर्व्यः । भूः । वरिवस्यन् । उशने । काव्याय । परा । नववास्त्वम् । अनुदेयम् । महे । पित्रे । ददाथ । स्वम् । नपातम् ॥tvam | vṛdhaḥ | indra | pūrvyaḥ | bhūḥ | varivasyan | uśane | kāvyāya | parā | nava-vāstvam | anu-deyam | mahe | pitre | dadātha | svam | napātam

त्वम्thou
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद्
वृधःthe increaser/grower (strengthener)
वृधः:
कर्तृ (सम्बोधन-समीपस्थ विशेषण)
TypeNoun (agent/epithet)
Rootवृध् (वर्धने) / वृध्- (प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र-
पूर्व्यःancient, primeval
पूर्व्यः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootपूर्व्य- (< पूर्व)
भूःthou hast been / be
भूः:
क्रिया
TypeVerb
Rootभू (भवति) / भू-
वरिवस्यन्showing favor, granting wide room/help
वरिवस्यन्:
कर्तृ-विशेषण
TypeVerb (present participle)
Rootवरिवस्- (प्रातिपदिक) / √वृ (वरणे) से व्युत्पन्न
उशनेto Uśanas (Kavi Uśanā)
उशने:
सम्प्रदान
TypeNoun (proper)
Rootउशनस्- (ऋषि-नाम)
काव्यायto the poet-seer (kāvya)
काव्याय:
सम्प्रदान (उशनः-विशेषण/अप्पोज़िशन)
TypeNoun/Adjective
Rootकाव्य-
पराaway, forth
परा:
क्रिया-विशेषण
TypeIndeclinable (preverb/adverb)
Rootपरा
नवnine
नव:
कर्म-विशेषण
TypeNumeral
Rootनव-
वास्तुdwellings/abodes
वास्तु:
कर्म
TypeNoun
Rootवास्तु-
त्वम्thou
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद्
अनुदेयम्to be granted/assigned (as a gift)
अनुदेयम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective (gerundive)
Rootअनु-√दा (दाने) → अनुदेय-
महेto the great
महे:
सम्प्रदान-विशेषण
TypeAdjective
Rootमहत्-
पित्रेto the father
पित्रे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootपितृ-
ददाथthou hast given
ददाथ:
क्रिया
TypeVerb
Root√दा (दाने)
स्वम्one’s own
स्वम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective/Pronoun
Rootस्व-
नपातम्offspring/son (descendant)
नपातम्:
कर्म
TypeNoun
Rootनपात्-