HomeRig VedaMandala 6Sukta 19Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 6.19

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (trad.)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 6.19; verse-level not independently verified here)

यस्ते मदः पृतनाषाळमृध्र इन्द्र तं न आ भर शूशुवांसम् । येन तोकस्य तनयस्य सातौ मंसीमहि जिगीवांसस्त्वोताः ॥

यस्ते॒ मद॑: पृतना॒षाळमृ॑ध्र॒ इन्द्र॒ तं न॒ आ भ॑र शूशु॒वांस॑म् । येन॑ तो॒कस्य॒ तन॑यस्य सा॒तौ मं॑सी॒महि॑ जिगी॒वांस॒स्त्वोता॑: ॥

yás te mádaḥ pṛtanāṣā́ḷ amṛ́dhra índra táṃ na ā́ bhara śūśuvā́ṃsam | yéna tokásya tánayasya sātáu maṃsī́mahi jigīvā́ṃsas tvāūtā́ḥ ||

Bring to us, O Indra, that unerring battle-conquering ecstasy of yours, the ardour that has grown intense; by it we would win the gain of the child and the continuance of the offspring, and, protected by you, remain ever victorious.

यः । ते॒ । मदः॑ । पृ॒त॒ना॒षाट् । अमृ॑ध्रः । इन्द्र॑ । तम् । नः॒ । आ । भ॒र॒ । शू॒शु॒ऽवांस॑म् । येन॑ । तो॒कस्य॑ । तन॑यस्य । सा॒तौ । मं॒सी॒महि॑ । जि॒गी॒वांसः॑ । त्वाऽऊ॑ताः ॥यः । ते । मदः । पृतनाषाट् । अमृध्रः । इन्द्र । तम् । नः । आ । भर । शूशुवांसम् । येन । तोकस्य । तनयस्य । सातौ । मंसीमहि । जिगीवांसः । त्वाऊताः ॥yaḥ | te | madaḥ | pṛtanāṣāṭ | amṛdhraḥ | indra | tam | naḥ | ā | bhara | śūśu-vāṃsam | yena | tokasya | tanayasya | sātau | maṃsīmahi | jigīvāṃsaḥ | tvāūtāḥ

यःwho (he who)
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof you / your
ते:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootयुष्मद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मदःintoxicating exhilaration, might
मदः:
Kartā
TypeNoun
Rootमद- (प्रातिपदिक) < √मद् (हर्ष/मद)
पृतनाषाळ्battle-conquering
पृतनाषाळ्:
Kartā
TypeAdjective
Rootपृतना-षाळ् (समास-प्रातिपदिक; पृतना ‘battle’ + √षह्/षाळ् ‘overpowering’)
अमृध्रःunharming, uninjuring
अमृध्रः:
Kartā
TypeAdjective
Rootअ-मृध्र (प्रातिपदिक; नञ् + मृध्र ‘harmful/hostile’)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
Sampradāna
TypeNoun (Vocative)
Rootइन्द्र- (देवनाम-प्रातिपदिक)
तम्that (him/it)
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःto us / for us
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
hither, towards
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
भरbring!
भर:
Kriyā
TypeVerb
Root√भृ (भरणे)
शूशुवांसम्the vigorous/ardent one
शूशुवांसम्:
Karma
TypeParticiple (Perfect active)
Rootशूशुवांस् (कृदन्त-प्रातिपदिक) < √शु/√श्वि (शवने/शुचौ; ‘to be strong/active’, RV usage ‘vigorous’)
येनby which
येन:
Karaṇa
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तोकस्यof offspring
तोकस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootतोक- (प्रातिपदिक)
तनयस्यof the son/descendant
तनयस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootतनय- (प्रातिपदिक)
सातौin the winning (in the gaining)
सातौ:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसाति- (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक) < √सा/√सि (प्राप्तौ/जय) ‘winning, gaining’
मंसीमहिwe think/hope
मंसीमहि:
Kriyā
TypeVerb
Root√मंस्/√मन् (मनने; RV ‘to think/hope/intend’)
जिगीवांसःconquering, victorious
जिगीवांसः:
Kartā
TypeParticiple (Perfect active, nom. pl.)
Rootजिगीवांस् (कृदन्त-प्रातिपदिक; desiderative/perfective sense) < √जि (जये) ‘to conquer’
त्व-ओताःhelped by you / with you as helper
त्व-ओताः:
Kartā
TypeCompound adjective (bahuvrīhi) / Participle-based
Rootत्वद्- (सर्वनाम) + ऊत- (कृदन्त; ‘helped/protected’) < √अव्/√ऊ (अवने/रक्षणे; RV ‘aid’)