HomeRig VedaMandala 6Sukta 19Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 6.19

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

पृथू करस्ना बहुला गभस्ती अस्मद्र्यक्सं मिमीहि श्रवांसि । यूथेव पश्वः पशुपा दमूना अस्माँ इन्द्राभ्या ववृत्स्वाजौ ॥

पृ॒थू क॒रस्ना॑ बहु॒ला गभ॑स्ती अस्म॒द्र्य१॒॑क्सं मि॑मीहि॒ श्रवां॑सि । यू॒थेव॑ प॒श्वः प॑शु॒पा दमू॑ना अ॒स्माँ इ॑न्द्रा॒भ्या व॑वृत्स्वा॒जौ ॥

pṛthū́ karásnā bahulā́ gábhastī asmadryák sáṃ mimīhi śrávāṃsi | yū́theva paśváḥ paśupā́ damūnā́ asmā́n indrābhyā́ vavṛtsvā́jau ||

With broad hands and abundant rays, turn toward us and gather together the powers of inspired hearing. As herds, O guardian of the herds, master of the house, encompass us, O Indra, in the battle.

पृ॒थू इति॑ । क॒रस्ना॑ । ब॒हु॒ला । गभ॑स्ती॒ इति॑ । अ॒स्म॒द्र्य॑क् । सम् । मि॒मी॒हि॒ । श्रवां॑सि । यू॒थाऽइ॑व । प॒श्वः । प॒शु॒ऽपाः । दमू॑नाः । अ॒स्मान् । इ॒न्द्र॒ । अ॒भि । आ । व॒वृ॒त्स्व॒ । आ॒जौ ॥पृथू इति । करस्ना । बहुला । गभस्ती इति । अस्मद्र्यक् । सम् । मिमीहि । श्रवांसि । यूथाइव । पश्वः । पशुपाः । दमूनाः । अस्मान् । इन्द्र । अभि । आ । ववृत्स्व । आजौ ॥pṛthū iti | karasnā | bahulā | gabhastī iti | asmadryak | sam | mimīhi | śravāṃsi | yūthāiva | paśvaḥ | paśu-pāḥ | damūnāḥ | asmān | indra | abhi | ā | vavṛtsva | ājau

पृथूbroad, wide
पृथू:
कर्म (श्रवांसि इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootपृथु- (प्रातिपदिक)
करस्नाwith (his) arms/hands
करस्ना:
करण
TypeNoun
Rootकरस्ना- (प्रातिपदिक; ‘हस्त/भुजा’सम्बद्ध)
बहुलाabundant, many
बहुला:
कर्म (श्रवांसि इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootबहुल- (प्रातिपदिक)
गभस्तीwith (his) hand/forearm; grasp
गभस्ती:
करण
TypeNoun
Rootगभस्ति- (प्रातिपदिक)
अस्मद्of us
अस्मद्:
सम्बन्ध (अस्मद्-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यक्just, indeed (emphatic particle)
यक्:
TypeIndeclinable
Rootयक् (अव्यय/निपात; वेदिक)
सम्together, completely
सम्:
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग)
मिमीहिmeasure out / apportion (for us)
मिमीहि:
क्रिया
TypeVerb
Root√मा (मि/मिमीते; ‘मापने/निर्माणे’)
श्रवांसिfames, glories, renown
श्रवांसि:
कर्म
TypeNoun
Rootश्रवस्- (प्रातिपदिक)
यूथाa herd, troop
यूथा:
उपमान (इव सह)
TypeNoun
Rootयूथ- (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
पश्वःcattle, beasts
पश्वः:
कर्तृ (ववृत्स्व इत्यस्य)
TypeNoun
Rootपशु- (प्रातिपदिक)
पशुपाःherdsman, protector of cattle
पशुपाः:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootपशुपा- (प्रातिपदिक)
दमूनाhouse-lord; of the house (protector)
दमूना:
सम्बोधन/विशेषण
TypeAdjective
Rootदमून- (प्रातिपदिक; ‘गृहस्थ/दम-सम्बद्ध’)
अस्मान्us
अस्मान्:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र- (प्रातिपदिक)
अभिtowards, unto
अभि:
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग)
hither, to
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
ववृत्स्वturn/come towards; choose (us)
ववृत्स्व:
क्रिया
TypeVerb
Root√वृत् (वर्तते/वृणोति; वेदिक प्रयोगः ‘आवरणे/वरणे/वर्तने’)
आजौin the contest, in battle
आजौ:
अधिकरण
TypeNoun
Rootआजि- (प्रातिपदिक)