HomeRig VedaMandala 6Sukta 19Mantra 10
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 6.19

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (trad.)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)

नृवत्त इन्द्र नृतमाभिरूती वंसीमहि वामं श्रोमतेभिः । ईक्षे हि वस्व उभयस्य राजन्धा रत्नं महि स्थूरं बृहन्तम् ॥

नृ॒वत्त॑ इन्द्र॒ नृत॑माभिरू॒ती वं॑सी॒महि॑ वा॒मं श्रोम॑तेभिः । ईक्षे॒ हि वस्व॑ उ॒भय॑स्य राज॒न्धा रत्नं॒ महि॑ स्थू॒रं बृ॒हन्त॑म् ॥

nṛvát ta indra nṛ́tamābhir ūtī́ vaṃsī́mahi vāmáṃ śrómatebhiḥ | ī́kṣe hí vásva ubháyasya rā́jan dhā́ rátnaṃ máhi sthūráṃ bṛhántam ||

With the most manful helps of yours, O Indra, we would win the desirable good by our inspired utterances; for you behold, O lord of riches, both kinds of wealth—set then in us the great treasure, massive and vast.

नृ॒ऽवत् । ते॒ । इ॒न्द्र॒ । नृऽत॑माभिः । ऊ॒ती । वं॒सी॒महि॑ । वा॒मम् । श्रोम॑तेभिः । ईक्षे॑ । हि । वस्वः॑ । उ॒भय॑स्य । रा॒ज॒न् । धाः । रत्न॑म् । महि॑ । स्थू॒रम् । बृ॒हन्त॑म् ॥नृवत् । ते । इन्द्र । नृतमाभिः । ऊती । वंसीमहि । वामम् । श्रोमतेभिः । ईक्षे । हि । वस्वः । उभयस्य । राजन् । धाः । रत्नम् । महि । स्थूरम् । बृहन्तम् ॥nṛ-vat | te | indra | nṛ-tamābhiḥ | ūtī | vaṃsīmahi | vāmam | śromatebhiḥ | īkṣe | h i | vasvaḥ | ubhayasya | rājan | dhāḥ | ratnam | mahi | sthūram | bṛhantam

नृवत्manly, having men (followers), heroic
नृवत्:
विशेषण (इन्द्रस्य) / सम्बोधन-विशेषण
TypeAdjective
Rootनृ- (प्रातिपदिक) + -वत् (मतुप्/वतुप् प्रत्यय) अथवा नृवत् (अव्यय/विशेषण)
तेof you, your
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘तव’
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
नृतमाभिःwith the most manly/most heroic (helps)
नृतमाभिः:
करण (तृतीया) — ‘(सहायैः) …भिः’
TypeAdjective
Rootनृतम (नृ + तमप्; प्रातिपदिक)
ऊतीwith help, with aid
ऊती:
करण
TypeNoun
Rootऊति (प्रातिपदिक)
वंसीमहिwe desire/seek, we would win
वंसीमहि:
क्रिया (कर्तृ = वयम्)
TypeVerb
Rootवस् (धातु; ‘वस’/‘वस्’ = वासयितुम्/वसुम् इच्छितुम्/प्रार्थयितुम्; वैदिके ‘वंसीमहि’ इति रूपम्)
वामम्a boon, good thing, favor
वामम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवाम (प्रातिपदिक)
श्रोमतेभिःwith famed/renowned (ones), with praiseworthy (means)
श्रोमतेभिः:
करण
TypeAdjective
Rootश्रोमत् (प्रातिपदिक; ‘श्रु’ मूलार्थ-संबद्धः: कीर्तिमत्/श्रवस्यु/प्रशस्त)
ईक्षेI behold, I look upon
ईक्षे:
क्रिया (कर्तृ = अहम्)
TypeVerb
Rootईक्ष् (धातु)
हिindeed, for
हि:
सम्बन्धक/निपात
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
वस्वःof the good one/wealth-giver (Indra)
वस्वः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
उभयस्यof both (kinds/sides)
उभयस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective
Rootउभय (प्रातिपदिक)
राजन्O king
राजन्:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
धाplace, bestow
धा:
क्रिया (आज्ञा); कर्तृ = त्वम् (इन्द्र)
TypeVerb
Rootधा (धातु; ‘स्थापने/धारणे’)
रत्नम्treasure, jewel (gift)
रत्नम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरत्न (प्रातिपदिक)
महिgreat, mighty
महि:
विशेषण (रत्नम्)
TypeIndeclinable
Rootमहि (अव्यय/विशेषण; मह्/महान्-संबद्ध)
स्थूरम्strong, massive
स्थूरम्:
विशेषण (कर्मणः)
TypeAdjective
Rootस्थूर (प्रातिपदिक)
बृहन्तम्lofty, great, vast
बृहन्तम्:
विशेषण (कर्मणः)
TypeAdjective
Rootबृहन्त् (प्रातिपदिक)