Mantra 5
Sukta 6.16
Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (traditional attribution for RV 6.16)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 6.16; not explicitly provided in input)
Samhita Patha (Devanagari)
त्वमिमा वार्या पुरु दिवोदासाय सुन्वते । भरद्वाजाय दाशुषे ॥
Samhita Patha (IAST)
त्वमि॒मा वार्या॑ पु॒रु दिवो॑दासाय सुन्व॒ते । भ॒रद्वा॑जाय दा॒शुषे॑ ॥
Transliteration
tvám imā́ vā́ryā purú divodā́sāya sunvaté | bharádvājāya dāśúṣe ||
Translation
You (Agni), for Divodāsa who presses the Soma, and for Bharadvāja who gives the offering, manifest these many desirable powers—boons of inner fullness and victorious well-being.
Padapatha (Word Analysis)
त्वम् । इ॒मा । वार्या॑ । पु॒रु । दिवः॑ऽदासाय । सु॒न्व॒ते । भ॒रत्ऽवा॑जाय । दा॒शुषे॑ ॥त्वम् । इमा । वार्या । पुरु । दिवःदासाय । सुन्वते । भरत्वाजाय । दाशुषे ॥tvam | imā | vāryā | puru | divaḥ-dāsāya | sunvate | bharat-vājāya | dāśuṣe
Word by Word
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इमाःthese
इमाः:
कर्म
TypePronoun (demonstrative)
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वार्याःchoice boons / desirable gifts
वार्याः:
कर्म
TypeNoun/Adjective (used substantively)
Rootवार्य (प्रातिपदिक; वरीवस्/वर् ‘to choose, desire’ से ‘desirable/choice’)
पुरुmany, much
पुरु:
विशेषण (कर्म-विशेषण)
TypeIndeclinable (quantifier)
Rootपुरु (अव्यय/विशेषण-प्रातिपदिक)
दिवोदासायto Divodāsa
दिवोदासाय:
सम्प्रदान
TypeNoun (proper name)
Rootदिवोदास (प्रातिपदिक; नाम)
सुन्वतेto the Soma-presser
सुन्वते:
सम्प्रदान (दिवोदासाय के विशेषणरूपेण)
TypeParticiple (present active)
Root√सु (सवने) ‘to press (Soma)’; वर्तमान कृदन्त/शतृ-प्रत्यय
भरद्वाजायto Bharadvāja
भरद्वाजाय:
सम्प्रदान
TypeNoun (proper name)
Rootभरद्वाज (प्रातिपदिक; ऋषि-नाम)
दाशुषेto the worshipper / giver (the pious offerer)
दाशुषे:
सम्प्रदान (भरद्वाजाय के विशेषणरूपेण)
TypeParticiple (perfect/resultative, used as noun)
Root√दाश्/√दश् ‘to worship, give, offer’; भूतकृदन्त (दाश्वांस्/दाशुष्-प्रातिपदिक) ‘worshipper/giver’