Mantra 42
Sukta 6.16
Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Agni (Jātavedas, Gṛhapati)
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
आ जातं जातवेदसि प्रियं शिशीतातिथिम् । स्योन आ गृहपतिम् ॥
Samhita Patha (IAST)
आ जा॒तं जा॒तवे॑दसि प्रि॒यं शि॑शी॒ताति॑थिम् । स्यो॒न आ गृ॒हप॑तिम् ॥
Transliteration
ā́ jātáṁ jātávedasi priyáṁ śiśītā́tithim | syōná ā́ gṛhápatim ||
Translation
In Jātavedas, nurture the newly born beloved guest; bring him into a happy ease—Agni, the lord of the house (the master of the inner dwelling).
Padapatha (Word Analysis)
आ । जा॒तम् । जा॒तऽवे॑दसि । प्रि॒यम् । शि॒शी॒त॒ । अति॑थिम् । स्यो॒ने । आ । गृ॒हऽप॑तिम् ॥आ । जातम् । जातवेदसि । प्रियम् । शिशीत । अतिथिम् । स्योने । आ । गृहपतिम् ॥ā | jātam | jāta-vedasi | priyam | śiśīta | atithim | syone | ā | gṛha-patim
Word by Word
आhither, towards
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
जातम्the born one; the newly-born
जातम्:
Karma
TypeAdjective (used substantively)
Root√जन् (जनि) → जात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
जातवेदसिO Jātavedas (Agni), knower of births
जातवेदसि:
Sambodhana
TypeNoun (epithet of Agni)
Rootजातवेदस् (प्रातिपदिक; जात + वेदस्)
प्रियम्dear, beloved
प्रियम्:
Karma
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
शिशीतsharpen; make ready; prepare
शिशीत:
—
TypeVerb
Root√शी (शय/शिनोति) / √शि (शिनाति) → शिशीत (परस्मैपद)
अतिथिम्guest
अतिथिम्:
Karma
TypeNoun
Rootअतिथि (प्रातिपदिक)
स्योनःkindly, gracious, friendly
स्योनः:
Kartā
TypeAdjective
Rootस्योन (प्रातिपदिक)
आhither, towards
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
गृहपतिम्lord of the house; householder (Agni as household lord)
गृहपतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootगृहपति (प्रातिपदिक; गृह + पति)