Mantra 40
Sukta 6.16
Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
आ यं हस्ते न खादिनं शिशुं जातं न बिभ्रति । विशामग्निं स्वध्वरम् ॥
Samhita Patha (IAST)
आ यं हस्ते॒ न खा॒दिनं॒ शिशुं॑ जा॒तं न बिभ्र॑ति । वि॒शाम॒ग्निं स्व॑ध्व॒रम् ॥
Transliteration
ā́ yáṁ háste ná khādínaṁ śíśuṁ jātáṁ ná bíbhrati | viśā́m agníṁ svàdhvarám ||
Translation
Him whom they bear in the hand like a devouring infant newly born—Agni of the peoples, the one of good sacrifice: bring him here, uphold him within us.
Padapatha (Word Analysis)
आ । यम् । हस्ते॑ । न । खा॒दिन॑म् । शिशु॑म् । जा॒तम् । न । बिभ्र॑ति । वि॒शाम् । अ॒ग्निम् । सु॒ऽअ॒ध्व॒रम् ॥आ । यम् । हस्ते । न । खादिनम् । शिशुम् । जातम् । न । बिभ्रति । विशाम् । अग्निम् । सुअध्वरम् ॥ā | yam | haste | na | khādinam | śiśum | jātam | na | bibhrati | viśām | agnim | su-adhvaram
Word by Word
आtowards, hither
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग) / ā (preverb)
यम्whom
यम्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हस्तेin the hand
हस्ते:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
नlike, as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
खादिनम्biting, gnawing
खादिनम्:
Karma
TypeAdjective
Rootखादिन् (प्रातिपदिक; from √खाद् ‘to eat’)
शिशुम्a child, infant
शिशुम्:
Karma
TypeNoun
Rootशिशु (प्रातिपदिक)
जातम्born, newly born
जातम्:
Karma
TypeParticiple (Adjective)
Root√जन् (to be born) → जात (PPP)
नlike, as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
बिभ्रतिthey bear, they carry
बिभ्रति:
Kartā
TypeVerb
Root√भृ (to bear, carry)
विशाम्of the clans/peoples
विशाम्:
Sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक) ‘clan, people, settlement’
अग्निम्Agni (fire)
अग्निम्:
Karma
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
स्वध्वरम्of good rite; with good sacrifice/ritual
स्वध्वरम्:
Karma (qualifier of object)
TypeAdjective
Rootसु- + अध्वर (प्रातिपदिक) → स्वध्वर (tatpuruṣa/bahuvrīhi adj.)