Mantra 39
Sukta 6.16
Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
य उग्र इव शर्यहा तिग्मशृङ्गो न वंसगः । अग्ने पुरो रुरोजिथ ॥
Samhita Patha (IAST)
य उ॒ग्र इ॑व शर्य॒हा ति॒ग्मशृ॑ङ्गो॒ न वंस॑गः । अग्ने॒ पुरो॑ रु॒रोजि॑थ ॥
Transliteration
yá ugrá iva śaryahā́ tigmáśṛṅgo ná vaṃsagáḥ | ágne púro rurojítha ||
Translation
You who are fierce like a slayer of the hostile, sharp-horned like a charging bull—O Agni, you have broken open the strongholds before us.
Padapatha (Word Analysis)
यः । उ॒ग्रःऽइ॑व । श॒र्य॒ऽहा । ति॒ग्मऽशृ॑ङ्गः । न । वंस॑ऽगः । अग्ने॑ । पुरः॑ । रु॒रोजि॑थ ॥यः । उग्रःइव । शर्यहा । तिग्मशृङ्गः । न । वंसगः । अग्ने । पुरः । रुरोजिथ ॥yaḥ | ugraḥ-iva | śarya-hā | tigma-śṛṅgaḥ | na | vaṃsa-gaḥ | agne | puraḥ | rurojitha
Word by Word
यःwho (he who)
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / य-
उग्रःfierce, mighty
उग्रः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव
शर्यहाa slayer of the hostile (one who strikes down the foe)
शर्यहा:
कर्तृ (उपपद-विशेषणम्)
TypeNoun (agent) / Adjective
Rootशर्यहा (प्रातिपदिक; शर्य- + √हन् ‘to slay’ → -हा ‘slayer’)
तिग्मशृङ्गःsharp-horned
तिग्मशृङ्गः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootतिग्म-शृङ्ग (समास-प्रातिपदिक)
नlike
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन
वंसगःa bull/strong beast (as a powerful animal)
वंसगः:
कर्तृ (उपमानम्)
TypeNoun
Rootवंसग (प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
पुरःthe forts, strongholds
पुरः:
कर्म
TypeNoun
Rootपुरस् (प्रातिपदिक)
रुरोजिथyou have shattered/broken
रुरोजिथ:
क्रिया
TypeVerb
Root√रुज् (भ्वादि/तुदादि; ‘to break, shatter’)