HomeRig VedaMandala 6Sukta 14Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 6.14

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable; requires confirmation)

अग्निर्हि विद्मना निदो देवो मर्तमुरुष्यति । सहावा यस्यावृतो रयिर्वाजेष्ववृतः ॥

अ॒ग्निर्हि वि॒द्मना॑ नि॒दो दे॒वो मर्त॑मुरु॒ष्यति॑ । स॒हावा॒ यस्यावृ॑तो र॒यिर्वाजे॒ष्ववृ॑तः ॥

agnír hí vidmánā nidó devó mártam uruṣyáti | sahá-vā́ yásyā́vṛto rayír vā́jeṣv ávṛtaḥ ||

Agni indeed, by his knowledge, protects the mortal from hostile negations; with him as companion, for whom the plenitude is unclosed—his wealth of force is unclosed in the victories.

अ॒ग्निः । हि । वि॒द्मना॑ । नि॒दः । दे॒वः । मर्त॑म् । उ॒रु॒ष्यति॑ । स॒हऽवा॑ । यस्य॑ । अवृ॑तः । र॒यिः । वाजे॑षु । अवृ॑तः ॥अग्निः । हि । विद्मना । निदः । देवः । मर्तम् । उरुष्यति । सहवा । यस्य । अवृतः । रयिः । वाजेषु । अवृतः ॥agniḥ | hi | vidmanā | nidaḥ | devaḥ | martam | uruṣyati | saha-vā | yasya | avṛtaḥ | rayiḥ | vājeṣu | avṛtaḥ

अग्निःAgni (the Fire-god)
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
विद्मनाby (his) knowledge, through knowing
विद्मना:
करण
TypeNoun (abstract/instrumental)
Rootविद्मन्- (प्रातिपदिक; √विद् ‘जान’ से)
निदःreproaches, revilings
निदः:
कर्म
TypeNoun
Rootनिद्- (प्रातिपदिक; ‘निन्दा/अपवाद’)
देवःthe god
देवः:
कर्तृ (अग्निः का विशेषण/समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootदेव- (प्रातिपदिक)
मर्तम्the mortal (man)
मर्तम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमर्त- (प्रातिपदिक)
उरुष्यतिprotects, shelters
उरुष्यति:
क्रिया
TypeVerb
Root√उरुष्य (उरु- ‘विस्तीर्ण/रक्षा’ से; ‘रक्षति/अवति’)
सहावाthe mighty/helper (strong one)
सहावा:
कर्तृ (अग्निः का विशेषण)
TypeAdjective/Noun
Rootसहावन्- (प्रातिपदिक; ‘सह’ + वन्)
यस्यwhose
यस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आवृतःcovered, encompassed (i.e., attended/guarded)
आवृतः:
कर्तृ-विशेषण (अग्निः)
TypeParticiple (past passive)
Root√वृ (आ-उपसर्ग) → आवृत (कृदन्त)
रयिःwealth, bounty
रयिः:
कर्तृ (द्वितीय खण्ड में)
TypeNoun
Rootरयि- (प्रातिपदिक)
वाजेषुin prizes/contests (for booty), in gains
वाजेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootवाज- (प्रातिपदिक)
अवृतःchosen/won; obtained (lit. ‘selected’)
अवृतः:
कर्तृ-विशेषण (रयिः)
TypeParticiple (past passive)
Root√वृ (अव-उपसर्ग) → अवृत (कृदन्त)