HomeRig VedaMandala 6Sukta 13Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 6.13

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (traditional)
Devata: Agni (identified with Bhaga and Mitra functions)
Chandas: Triṣṭubh

त्वं भगो न आ हि रत्नमिषे परिज्मेव क्षयसि दस्मवर्चाः । अग्ने मित्रो न बृहत ऋतस्यासि क्षत्ता वामस्य देव भूरेः ॥

त्वं भगो॑ न॒ आ हि रत्न॑मि॒षे परि॑ज्मेव क्षयसि द॒स्मव॑र्चाः । अग्ने॑ मि॒त्रो न बृ॑ह॒त ऋ॒तस्यासि॑ क्ष॒त्ता वा॒मस्य॑ देव॒ भूरे॑: ॥

tváṃ bhágo na ā́ hí rátnam íṣe párijma iva kṣáyasi dasmávarcāḥ | ágne mitró ná bṛhatá ṛtásyā́si kṣattā́ vā́masya deva bhū́reḥ ||

Thou art for us as Bhaga, bringing the treasure for our delight; like one who ranges everywhere thou dwellest and ruleth, O wonder-flaming. O Agni, like Mitra thou art the wide guardian of the Ṛta; thou art the disposer of the desirable, O god, in rich abundance.

त्वम् । भगः॑ । नः॒ । आ । हि । रत्न॑म् । इ॒षे । परि॑ज्माऽइव । क्ष॒य॒सि॒ । द॒स्मऽव॑र्चाः । अग्ने॑ । मि॒त्रः । न । बृ॒ह॒तः । ऋ॒तस्य । असि॑ । क्ष॒त्ता । वा॒मस्य॑ । दे॒व॒ । भूरेः॑ ॥त्वम् । भगः । नः । आ । हि । रत्नम् । इषे । परिज्माइव । क्षयसि । दस्मवर्चाः । अग्ने । मित्रः । न । बृहतः । ऋतस्य । असि । क्षत्ता । वामस्य । देव । भूरेः ॥tvam | bhagaḥ | naḥ | ā | hi | ratnam | iṣe | parijmāiva | kṣayasi | dasma-varcāḥ | agne | mitraḥ | na | bṛhataḥ | ṛtasya | asi | kṣattā | vāmasya | deva | bhūreḥ

त्वम्thou
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
भगःBhaga (the bestower), lord of bounty
भगः:
कर्तृ (त्वम्-समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootभग (प्रातिपदिक)
नःof us / our
नः:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
hither, towards
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
रत्नम्treasure, precious gift
रत्नम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरत्न (प्रातिपदिक)
इषेfor refreshment/nourishment
इषे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइष् (धातु) / इष (प्रातिपदिक ‘refreshment’)
परिज्माa wheel/rim (of a chariot), felly
परिज्मा:
उपमान (इव-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपरिज्मन् (प्रातिपदिक)
इवlike
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव (निपात)
क्षयसिthou dwellest/abidest
क्षयसि:
क्रिया
TypeVerb
Rootक्षि (धातु) ‘to dwell, abide’
दस्मवर्चाःof wondrous/brilliant splendour
दस्मवर्चाः:
विशेषण (अग्ने/त्वम्)
TypeAdjective
Rootदस्म-वर्चस् (प्रातिपदिक; समास)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
मित्रःMitra (the Friend-god)
मित्रः:
कर्तृ (उपमान)
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
like
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
बृहतःof the great
बृहतः:
सम्बन्ध
TypeAdjective
Rootबृहत् (प्रातिपदिक)
ऋतस्यof ṛta (cosmic order, truth)
ऋतस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
असिthou art
असि:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु) ‘to be’
क्षत्ताdispenser, apportioner (steward)
क्षत्ता:
कर्तृ (असि-समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षत्तृ (प्रातिपदिक; agent-noun from √क्षद्/क्षद् ‘to apportion/serve’ in Vedic usage)
वामस्यof good things / of favour
वामस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootवाम (प्रातिपदिक)
देवO god
देव:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
भूरेःof abundance, of much (wealth)
भूरेः:
सम्बन्ध
TypeAdjective (used substantively)
Rootभूरि (प्रातिपदिक)