HomeRig VedaMandala 6Sukta 10Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 6.10

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (traditional)
Devata: Agni (citraśociḥ), giver of ūti and finder of ‘cows’
Chandas: Triṣṭubh

पीपाय स श्रवसा मर्त्येषु यो अग्नये ददाश विप्र उक्थैः । चित्राभिस्तमूतिभिश्चित्रशोचिर्व्रजस्य साता गोमतो दधाति ॥

पी॒पाय॒ स श्रव॑सा॒ मर्त्ये॑षु॒ यो अ॒ग्नये॑ द॒दाश॒ विप्र॑ उ॒क्थैः । चि॒त्राभि॒स्तमू॒तिभि॑श्चि॒त्रशो॑चिर्व्र॒जस्य॑ सा॒ता गोम॑तो दधाति ॥

pīpā́ya sá śrávasā mártyeṣu yó agnáye dadā́śa vípra ukthaíḥ | citrā́bhis tám ūtíbhis citrá-śocir vrajásya sātā́ gó-mato dadhāti ||

He grows in luminous fame among mortals who gives to Agni—who, as the inspired one, offers him by hymns. The many-flaming One, by his varied helps, establishes for him the winning of the luminous herds: the plenitude of rays (knowledge).

पी॒पाय॑ । सः । श्रव॑सा । मर्त्ये॑षु । यः । अ॒ग्नये॑ । द॒दाश॑ । विप्रः॑ । उ॒क्थैः । चि॒त्राभिः॑ । तम् । ऊ॒तिऽभिः॑ । चि॒त्रऽशो॑चिः । व्र॒जस्य॑ । सा॒ता । गोऽम॑तः । द॒धा॒ति॒ ॥पीपाय । सः । श्रवसा । मर्त्येषु । यः । अग्नये । ददाश । विप्रः । उक्थैः । चित्राभिः । तम् । ऊतिभिः । चित्रशोचिः । व्रजस्य । साता । गोमतः । दधाति ॥pīpāya | saḥ | śravasā | martyeṣu | yaḥ | agnaye | dadāśa | vipraḥ | ukthaiḥ | citrābhiḥ | tam | ūti-bhiḥ | citra-śociḥ | vrajasya | sātā | go--mataḥ | dadhāti

पीपायhas strengthened / has made to swell (increase)
पीपाय:
Kriyā (predicate) / Kartṛ-anuvṛtti (with implied subject = ‘he’)
TypeVerb
Root√पा (पिबति/पाययति) → caus./intens. पीपाय
सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स
श्रवसाby (his) fame / by glory
श्रवसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootश्रवस् (नपुंसक/पुं. ‘fame, glory, might’)
मर्त्येषुamong mortals
मर्त्येषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक ‘mortal’)
यःwho
यः:
Kartā (relative clause)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य
अग्नयेto Agni
अग्नये:
Sampradāna
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
ददाशhas given
ददाश:
Kriyā (relative clause)
TypeVerb
Root√दा (ददाति) → perfect ददाश
विप्रःthe inspired seer
विप्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक ‘inspired poet, sage’)
उक्थैःwith hymns
उक्थैः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootउक्थ (प्रातिपदिक ‘hymn of praise, recitation’)
चित्राभिःwith brilliant / wondrous
चित्राभिः:
Karaṇa (qualifier) / Saha-karaṇa
TypeAdjective
Rootचित्रा (स्त्री. ‘bright, variegated’; here as adj. to ऊतिभिः)
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → त
ऊतिभिःwith aids / protections
ऊतिभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootऊति (स्त्री. ‘help, aid, protection’)
and
:
TypeIndeclinable
Root
चित्रशोचिःbright-flamed
चित्रशोचिः:
Kartā (apposition to सः / or to implied Agni) / Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootचित्र-शोचिस् (बहुव्रीहि/कर्मधारय ‘having bright flames’)
व्रजस्यof the cattle-pen / of the fold
व्रजस्य:
Ṣaṣṭhī-sambandha
TypeNoun
Rootव्रज (प्रातिपदिक ‘pen, enclosure; herd/settlement’)
साताthe winning / gain
साता:
Kartā (of दधाति) / or predicate-noun ‘winning’
TypeNoun
Rootसाति (स्त्री. ‘winning, gaining’; RV also ‘prize, acquisition’)
गोमतःof the cow-rich (one) / rich in cattle
गोमतः:
Ṣaṣṭhī-sambandha (qualifier)
TypeAdjective
Rootगोमत् (प्रातिपदिक ‘possessing cows, rich in cattle’)
दधातिplaces / bestows / establishes
दधाति:
Kriyā (main predicate)
TypeVerb
Root√धा (दधाति)