HomeRig VedaMandala 6Sukta 1Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 6.1

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh

वृतेव यन्तं बहुभिर्वसव्यैस्त्वे रयिं जागृवांसो अनु ग्मन् । रुशन्तमग्निं दर्शतं बृहन्तं वपावन्तं विश्वहा दीदिवांसम् ॥

वृ॒तेव॒ यन्तं॑ ब॒हुभि॑र्वस॒व्यै॒३॒॑स्त्वे र॒यिं जा॑गृ॒वांसो॒ अनु॑ ग्मन् । रुश॑न्तम॒ग्निं द॑र्श॒तं बृ॒हन्तं॑ व॒पाव॑न्तं वि॒श्वहा॑ दीदि॒वांस॑म् ॥

vṛtā́iva yántaṃ bahúbhir vasavyáiḥ tvé rayíṃ jāgṛvā́ṃso ánu gman | rúśantam agníṃ darśatáṃ bṛhántam vapā́vantam viśváhā dīdivā́ṃsam ||

As to a chosen goal they follow him with many riches, waking in themselves the plenitude that is in you. They follow the shining Agni, visible and vast, bearing the radiant flame, ever blazing through all the days.

वृ॒ताऽइ॑व । यन्त॑म् । ब॒हुऽभिः॑ । व॒स॒व्यैः॑ । त्वे इति॑ । र॒यिम् । जा॒गृ॒ऽवांसः॑ । अनु॑ । ग्म॒न् । रुश॑न्तम् । अ॒ग्निम् । द॒र्श॒तम् । बृ॒हन्त॑म् । व॒पाऽव॑न्तम् । वि॒श्वहा॑ । दी॒दि॒ऽवांस॑म् ॥वृताइव । यन्तम् । बहुभिः । वसव्यैः । त्वे इति । रयिम् । जागृवांसः । अनु । ग्मन् । रुशन्तम् । अग्निम् । दर्शतम् । बृहन्तम् । वपावन्तम् । विश्वहा । दीदिवांसम् ॥vṛtāiva | yantam | bahu-bhiḥ | vasavyaiḥ | tve iti | rayim | jāgṛ-vāṃsaḥ | anu | gman | ruśantam | agnim | darśatam | bṛhantam | vapāvantam | viśvahā | dīdi-vāṃsam

वृतेin/like a chosen course (as in a vow/ordered path)
वृते:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootवृत (प्रातिपदिक; √वृ ‘आवरणे/वरणे’ से) अथवा ‘व्रत’ (नियम) का वैदिक रूप
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
यन्तम्going, proceeding
यन्तम्:
Karma
TypeAdjective/Participle
Root√या (गत्यर्थ) → यत्/यन्त् (वर्तमान कृदन्त-प्रातिपदिक)
बहुभिःwith many (means/attendants)
बहुभिः:
Karaṇa
TypeAdjective (used substantively)
Rootबहु (प्रातिपदिक)
वसव्यैःwith the Vasus / with wealth-giving powers
वसव्यैः:
Karaṇa
TypeAdjective (used substantively)
Rootवसव्य (प्रातिपदिक; ‘वसु’/‘वसव’ से ‘वसुओं से सम्बन्धित/वसु-सम्बद्ध’)
त्वेin you
त्वे:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootत्वम् (सर्वनाम)
रयिम्wealth, bounty
रयिम्:
Karma
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक)
जागृवांसःthe wakeful ones, vigilant worshippers
जागृवांसः:
Kartā
TypeAdjective/Participle
Root√जागृ (जागरणे) → जागृवांस् (परिपूर्ण/भूत कृदन्त; ‘जागृ’ का परस्मैपदी परिपूर्ण-प्रत्ययवत्)
अनुafter, along
अनु:
TypeIndeclinable
Rootअनु
ग्मन्they went / they followed
ग्मन्:
TypeVerb
Root√गम् (गत्यर्थ) — वैदिक लुङ्/आorist 3pl (जुसिव/इंजंक्टिव रूप) ‘ग्मन्’
रुशन्तम्shining, radiant
रुशन्तम्:
Karma
TypeAdjective/Participle
Root√रुश्/रुच् (दीप्तौ) → रुशन्त् (वर्तमान कृदन्त)
अग्निम्Agni (fire-god)
अग्निम्:
Karma
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
दर्शतम्beautiful to see, splendid
दर्शतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदर्शत (प्रातिपदिक; √दृश् ‘दर्शने’ से ‘दर्शनीय’)
बृहन्तम्great, lofty
बृहन्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootबृहन्त् (प्रातिपदिक; √बृह् ‘वृद्धौ’)
वपावन्तम्possessing beauty/brightness
वपावन्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवपावन्त् (प्रातिपदिक; ‘वपा’/‘वपस्’ ‘तेज/रूप’ + -वन्त्) अथवा ‘सुन्दर-रूपयुक्त’
विश्वहाalways, all days
विश्वहा:
TypeIndeclinable
Rootविश्वहा (अव्यय; ‘विश्व’ + ‘हा/ह’ = सर्वदा)
दीदिवांसम्shining forth, blazing
दीदिवांसम्:
Karma
TypeAdjective/Participle
Root√दीदी/√दीप् (दीप्तौ) → दीदिवांस् (परिपूर्ण/भूत कृदन्त)