HomeRig VedaMandala 6Sukta 1Mantra 12
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 12

Sukta 6.1

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable)

नृवद्वसो सदमिद्धेह्यस्मे भूरि तोकाय तनयाय पश्वः । पूर्वीरिषो बृहतीरारेअघा अस्मे भद्रा सौश्रवसानि सन्तु ॥

नृ॒वद्व॑सो॒ सद॒मिद्धे॑ह्य॒स्मे भूरि॑ तो॒काय॒ तन॑याय प॒श्वः । पू॒र्वीरिषो॑ बृह॒तीरा॒रेअ॑घा अ॒स्मे भ॒द्रा सौ॑श्रव॒सानि॑ सन्तु ॥

nṛvád vaso sádam íd dhehy asmē bhū́ri tokā́ya tánayāya paśváḥ | pūrvī́r íṣo bṛhatī́r āré-aghā asmē bhadrā́ sauśravasā́ni santu ||

O lord of riches, establish in us continually a man-strengthening abundance—plenty for our inner child and for our growing powers and energies. Let the primal streams of impulsion, vast and far from harm, be ours; in us let there be auspicious gains of luminous hearing and good report.

नृ॒ऽवत् । व॒सो॒ इति॑ । सद॑म् । इत् । धे॒हि॒ । अ॒स्मे इति॑ । भूरि॑ । तो॒काय॑ । तन॑याय । प॒श्वः । पू॒र्वीः । इषः॑ । बृ॒ह॒तीः । आ॒रेऽअ॑घाः । अ॒स्मे इति॑ । भ॒द्रा । सौ॒श्र॒व॒सानि॑ । स॒न्तु॒ ॥नृवत् । वसो इति । सदम् । इत् । धेहि । अस्मे इति । भूरि । तोकाय । तनयाय । पश्वः । पूर्वीः । इषः । बृहतीः । आरेअघाः । अस्मे इति । भद्रा । सौश्रवसानि । सन्तु ॥nṛ-vat | vaso iti | sadam | it | dhehi | asme iti | bhūri | tokāya | tanayāya | paśvaḥ | pūrvīḥ | iṣaḥ | bṛhatīḥ | āre--aghāḥ | asme iti | bhadrā | sauśravasāni | santu

नृवत्manly, like a hero (addressing Agni)
नृवत्:
सम्बोधन-विशेषणम् (अग्निम्) / विशेषणम्
TypeAdjective
Rootनृ (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित) अथवा अव्ययीभाव-प्रयोग
वसोO good one / O wealthy one
वसो:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
सदम्always
सदम्:
काल-अव्यय (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसद (अव्यय; ‘सदा’ अर्थे)
इत्indeed
इत्:
निपात (उपपद-बल)
TypeIndeclinable
Rootइद्/इत् (निपात)
एहिcome
एहि:
क्रिया (आह्वान)
TypeVerb
Rootइ (धातु)
अस्मेto us / among us
अस्मे:
सम्प्रदान/अधिकरण (to/among us)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
भूरिmuch, abundant
भूरि:
कर्म-विशेषणम् (यत् दातव्यम्)
TypeAdjective
Rootभूरि (प्रातिपदिक)
तोकायfor (our) offspring/children
तोकाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootतोक (प्रातिपदिक)
तनयायfor (our) son/progeny
तनयाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootतनय (प्रातिपदिक)
पश्वःof cattle (livestock)
पश्वः:
सम्बन्ध (genitive of possession/concern)
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक)
पूर्वीःformer, earlier; many (of old)
पूर्वीः:
कर्तृ/विशेष्य-विशेषण (इषः)
TypeAdjective
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
इषःrefreshments, invigorating gifts
इषः:
कर्तृ (सन्तु इत्यस्य)
TypeNoun
Rootइष्/इषा (प्रातिपदिक)
बृहतीःgreat, abundant
बृहतीः:
कर्तृ-विशेषण (इषः)
TypeAdjective
Rootबृहती (प्रातिपदिक)
आरेfar away
आरे:
देश-अव्यय (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआरे (अव्यय)
अघाःevils, harms
अघाः:
कर्म (यत् दूरं भवेत्)
TypeNoun
Rootअघ (प्रातिपदिक)
अस्मेfor us / among us
अस्मे:
सम्प्रदान/अधिकरण
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
भद्राःauspicious, good
भद्राः:
कर्तृ-विशेषण (सौश्रवसानि)
TypeAdjective
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
सौश्रवसानिgood repute, fair fame, glorious renown
सौश्रवसानि:
कर्तृ (सन्तु इत्यस्य)
TypeNoun
Rootसु-श्रवस् (प्रातिपदिक) → सौश्रवस (तद्धित/वृद्धि) ; नपुंसक बहुवचन
सन्तुmay they be
सन्तु:
क्रिया (आशीः/विधि)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)