Mantra 8
Sukta 5.82
Devata: Savitṛ
Samhita Patha (Devanagari)
य इमे उभे अहनी पुर एत्यप्रयुच्छन् । स्वाधीर्देवः सविता ॥
Samhita Patha (IAST)
य इ॒मे उ॒भे अह॑नी पु॒र एत्यप्र॑युच्छन् । स्वा॒धीर्दे॒वः स॑वि॒ता ॥
Transliteration
yá imé ubhé áhanī purá éty áprayucchan | svādhī́r deváḥ savitā́ ||
Translation
He who goes before these two Days, unwearied and unbroken in his advance—Savitṛ the god, of self-lawed intelligence.
Padapatha (Word Analysis)
यः । इ॒मे इति॑ । उ॒भे इति॑ । अह॑नी॒ इति॑ । पु॒रः । एति॑ । अप्र॑ऽयुच्छन् । सु॒ऽआ॒धीः । दे॒वः । स॒वि॒ता ॥यः । इमे इति । उभे इति । अहनी इति । पुरः । एति । अप्रयुच्छन् । सुआधीः । देवः । सविता ॥yaḥ | ime iti | ubhe iti | ahanī iti | puraḥ | eti | apra-yucchan | su-ādhīḥ | devaḥ | savitā
Word by Word
यःwho (he who)
यः:
Kartā (सम्बन्ध-कर्ता; यः = सः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इमेthese (two)
इमे:
Karma (एत्य् इत्यस्य कर्म/उद्देश्य-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उभेboth
उभे:
Karma (इमे अहनी इत्यस्य विशेषणत्वेन)
TypeAdjective
Rootउभ (प्रातिपदिक) / उभय
अहनीday and night (the two days: day+night)
अहनी:
Karma (एत्य् इत्यस्य कर्म; ‘दिनं च रात्रिं च’)
TypeNoun
Rootअहन् (प्रातिपदिक)
पुरःin front; forth; before
पुरः:
Adhikaraṇa (देश/दिशा-निर्देशः: ‘अग्रे/पूर्वम्’)
TypeIndeclinable (adverb) / preverbial
Rootपुरस् (अव्ययीभाव/उपसर्गीय-प्रातिपदिक)
एतिgoes; comes; moves
एति:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootइ (धातु)
अप्रयुच्छन्not slackening; not letting (them) go; unremitting
अप्रयुच्छन्:
Kartā-विशेषणम् (कर्तृगुणः: ‘न शिथिलयन्/न प्रमाद्यन्’)
TypeVerb (participle) / verbal adjective
Rootयुज्/युच्छ्? (वैदिक-रूप: प्र-युच्छ् ‘to slacken/let go’ इत्यर्थे) + नञ्-अ (निषेध)
स्वाधीःself-impelling; of independent power; well-guiding
स्वाधीः:
Kartā-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootस्वाधी (प्रातिपदिक; सु-आ-धा/धी-सम्बद्धः ‘स्वाधीन/स्वाधी’ = ‘स्व-शक्ति/स्व-नियमयुक्तः’)
देवःthe god
देवः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
सविताSavitar (the impeller, solar deity)
सविता:
Kartā (देवः इत्यस्य अप्पोजिशन)
TypeNoun (proper/theonym)
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)