Mantra 2
Sukta 5.82
Devata: Savitṛ
Samhita Patha (Devanagari)
अस्य हि स्वयशस्तरं सवितुः कच्चन प्रियम् । न मिनन्ति स्वराज्यम् ॥
Samhita Patha (IAST)
अस्य॒ हि स्वय॑शस्तरं सवि॒तुः कच्च॒न प्रि॒यम् । न मि॒नन्ति॑ स्व॒राज्य॑म् ॥
Transliteration
asyá hí sváyaśastaraṃ savitúḥ kác caná priyám | ná minánti svārā́jyam ||
Translation
For of Savitṛ, the self-glorious, whatever is dear—none diminish it; his self-rule, his sovereign inner kingdom, suffers no violation.
Padapatha (Word Analysis)
अस्य॑ । हि । स्वय॑शःऽतरम् । स॒वि॒तुः । कत् । च॒न । प्रि॒यम् । न । मि॒नन्ति॑ । स्व॒ऽराज्य॑म् ॥अस्य । हि । स्वयशःतरम् । सवितुः । कत् । चन । प्रियम् । न । मिनन्ति । स्वराज्यम् ॥asya | hi | svayaśaḥ-taram | savituḥ | kat | cana | priyam | na | minanti | sva-rājyam
Word by Word
अस्यof him/this (of Savitṛ)
अस्य:
सम्बन्ध (Genitival relation)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अस्य (षष्ठी)
हिindeed, for
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
स्वयशस्तरम्more glorious (in itself), of greater renown
स्वयशस्तरम्:
कर्म (object/complement with implied ‘(किंचित्) अस्ति/भवति’)
TypeAdjective
Rootस्वयशस् (प्रातिपदिक) + तरप् (comparative suffix)
सवितुःof Savitṛ (the Impeller/Sun-deity)
सवितुः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
कच्चनat all; any (even the least)
कच्चन:
—
TypeIndeclinable
Rootक (interrog./indef.) + चन (enclitic particle)
प्रियम्dear thing; what is beloved
प्रियम्:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
नnot
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध)
मिनन्तिthey diminish/impair
मिनन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√मि (मिनाति) ‘to diminish, injure, violate’
स्वराज्यम्self-rule, sovereignty
स्वराज्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootस्वराज्य (प्रातिपदिक) < स्व- + राज्य