HomeRig VedaMandala 5Sukta 80Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 5.80

Rishi: Atri (Ātreya tradition) (traditional attribution for RV 5.80)
Devata: Uṣas
Chandas: Jagatī (probable)

एषा व्येनी भवति द्विबर्हा आविष्कृण्वाना तन्वं पुरस्तात् । ऋतस्य पन्थामन्वेति साधु प्रजानतीव न दिशो मिनाति ॥

ए॒षा व्ये॑नी भवति द्वि॒बर्हा॑ आविष्कृण्वा॒ना त॒न्वं॑ पु॒रस्ता॑त् । ऋ॒तस्य॒ पन्था॒मन्वे॑ति सा॒धु प्र॑जान॒तीव॒ न दिशो॑ मिनाति ॥

eṣā́ vyènī bhavati dvi-bárhā āviḥ-kṛṇvānā́ tanvàṃ purástāt | ṛtásya pánthām ánv eti sādhú prajānátīva ná díśo mināti ||

She becomes the wide-spreading one, double-bearing in her power, revealing her body in front. She follows well the path of ṛta; as one who knows, she does not disturb the directions—she keeps the right orientation of the being.

ए॒षा । विऽए॑नी । भ॒व॒ति॒ । द्वि॒ऽबर्हाः॑ । आ॒विः॒ऽकृ॒ण्वा॒ना । त॒न्व॑म् । पु॒रस्ता॑त् । ऋ॒तस्य॑ । पन्था॑म् । अनु॑ । ए॒ति॒ । सा॒धु । प्र॒ऽजा॒न॒तीऽइ॑व । न । दिशः॑ । मि॒ना॒ति॒ ॥एषा । विएनी । भवति । द्विबर्हाः । आविःकृण्वाना । तन्वम् । पुरस्तात् । ऋतस्य । पन्थाम् । अनु । एति । साधु । प्रजानतीइव । न । दिशः । मिनाति ॥eṣā | vi-enī | bhavati | dvi-barhāḥ | āviḥ-kṛṇvānā | tanvam | purastāt | ṛtasya | panthām | anu | eti | sādhu | pra-jānatī-iva | na | diśaḥ | mināti

एषाthis (she)
एषा:
कर्तृ
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
व्येनीbraided; with plaits
व्येनी:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootव्येनी (प्रातिपदिक; ‘braided/with plaits’, epithet)
भवतिbecomes; is
भवति:
(अकर्मक) क्रिया
TypeVerb
Rootभू
द्विबर्हाtwofold; having two coverings
द्विबर्हा:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootद्वि- + बर्हिस्/बर्हा (प्रातिपदिक; ‘twofold/with two layers/coverings’)
आविष्कृण्वानाmaking manifest; revealing
आविष्कृण्वाना:
कर्तृ-विशेषण (सहक्रिया)
TypeParticiple
Rootआविष् (अव्यय) + कृ (धातु) → कृण्वान (शतृ)
तन्वम्body; form
तन्वम्:
कर्म
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
पुरस्तात्in front; from the fore
पुरस्तात्:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootपुरस् + तात् (अव्ययीभाव)
ऋतस्यof ṛta (cosmic order/truth)
ऋतस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
पन्थाम्path
पन्थाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपथिन्/पन्था (प्रातिपदिक)
अन्वेतिfollows; goes along
अन्वेति:
(अकर्मक/गत्यर्थ) क्रिया
TypeVerb
Rootअनु + इ
साधुstraight; rightly; well
साधु:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootसाधु (अव्यय/विशेषण-प्रातिपदिक)
प्रजानतीknowing; discerning
प्रजानती:
कर्तृ-विशेषण
TypeParticiple
Rootप्र + ज्ञा → जानत् (शतृ)
इवas if; like
इव:
उपमान-सूचक
TypeIndeclinable
Rootइव
not
:
निषेध
TypeIndeclinable
Root
दिशःdirections; quarters
दिशः:
कर्म
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
मिनातिdiminishes; harms; confounds
मिनाति:
कर्मक क्रिया
TypeVerb
Rootमि (हिंसागत्यादि; ‘to diminish/impair’)