HomeRig VedaMandala 5Sukta 80Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 5.80

Rishi: Atri (Ātreya tradition) (traditional attribution for RV 5.80)
Devata: Uṣas
Chandas: Jagatī (probable)

एषा जनं दर्शता बोधयन्ती सुगान्पथः कृण्वती यात्यग्रे । बृहद्रथा बृहती विश्वमिन्वोषा ज्योतिर्यच्छत्यग्रे अह्नाम् ॥

ए॒षा जनं॑ दर्श॒ता बो॒धय॑न्ती सु॒गान्प॒थः कृ॑ण्व॒ती या॒त्यग्रे॑ । बृ॒ह॒द्र॒था बृ॑ह॒ती वि॑श्वमि॒न्वोषा ज्योति॑र्यच्छ॒त्यग्रे॒ अह्ना॑म् ॥

eṣā́ jánam darśatā́ bódhayantī sugā́n patháḥ kṛṇvatī yā́ty ágre | bṛhád-rathā bṛhatī́ viśvám-invā́ uṣā́ jyótir yacchaty ágre áhnām ||

She, beautiful to behold, awakens the human being; she makes the paths good to go and moves in front. Vast in her chariot, vast in her being, impelling all forward, Ushas sets the light at the head of the days.

ए॒षा । जन॑म् । द॒र्श॒ता । बो॒धय॑न्ती । सु॒ऽमान् । प॒थः । कृ॒ण्व॒ती । या॒ति॒ । अग्रे॑ । बृ॒ह॒त्ऽर॒था । बृ॒ह॒ती । वि॒श्व॒म्ऽइ॒न्वा । उ॒षाः । ज्योतिः॑ । य॒च्छ॒ति॒ । अग्रे॑ । अह्ना॑म् ॥एषा । जनम् । दर्शता । बोधयन्ती । सुमान् । पथः । कृण्वती । याति । अग्रे । बृहत्रथा । बृहती । विश्वम्इन्वा । उषाः । ज्योतिः । यच्छति । अग्रे । अह्नाम् ॥eṣā | janam | darśatā | bodhayantī | su-mān | pathaḥ | kṛṇvatī | yāti | agre | bṛhat-rathā | bṛhatī | viśvam-invā | uṣāḥ | jyotiḥ | yacchati | agre | ahnām

एषाthis (she)
एषा:
कर्तृ
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → एषा
जनम्people, folk
जनम्:
कर्म
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
दर्शताbeautiful to see, lovely
दर्शता:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदृश् (धातु) → दर्शत (कृदन्त)
बोधयन्तीawakening, rousing
बोधयन्ती:
कर्तृ
TypeVerb-participle
Rootबुध् (धातु) → बोधयति (णिच्) → बोधयन्ती (शतृ)
सुगान्good to go on, easy (paths)
सुगान्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु + ग (प्रातिपदिक) → सुग (विशेषण)
पथःpaths
पथः:
कर्म
TypeNoun
Rootपथ्/पथ (प्रातिपदिक)
कृण्वतीmaking, forming
कृण्वती:
कर्तृ
TypeVerb-participle
Rootकृ (धातु) → कृणोति → कृण्वती (शतृ)
यातिgoes
याति:
कर्तृ
TypeVerb
Rootया (धातु)
अग्रेin front, ahead
अग्रे:
अधिकरण
TypeIndeclinable (locative form used adverbially)
Rootअग्र (प्रातिपदिक)
बृहद्रथाhaving a great chariot
बृहद्रथा:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootबृहत् + रथ (समास-प्रातिपदिक)
बृहतीgreat, lofty
बृहती:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootबृहत् (प्रातिपदिक)
विश्वम्all, the whole (world)
विश्वम्:
कर्म
TypeAdjective (substantivized)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
इन्वाimpelling, setting in motion
इन्वा:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootइ (धातु ‘to go/impel’) → इन्व (कृदन्त/विशेषण-प्रातिपदिक)
उषाःDawn (Uṣas)
उषाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
ज्योतिःlight
ज्योतिः:
कर्म
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
यच्छतिextends, bestows
यच्छति:
कर्तृ
TypeVerb
Rootयम् (धातु) → यच्छति
अग्रेin front, first
अग्रे:
अधिकरण
TypeIndeclinable (locative form used adverbially)
Rootअग्र (प्रातिपदिक)
अह्नाम्of the days
अह्नाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअहन् (प्रातिपदिक)