HomeRig VedaMandala 5Sukta 8Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 5.8

Rishi: Vasiṣṭha (probable for 5.8)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable; requires scan)

त्वमग्ने पुरुरूपो विशेविशे वयो दधासि प्रत्नथा पुरुष्टुत । पुरूण्यन्ना सहसा वि राजसि त्विषिः सा ते तित्विषाणस्य नाधृषे ॥

त्वम॑ग्ने पुरु॒रूपो॑ वि॒शेवि॑शे॒ वयो॑ दधासि प्र॒त्नथा॑ पुरुष्टुत । पु॒रूण्यन्ना॒ सह॑सा॒ वि रा॑जसि॒ त्विषि॒: सा ते॑ तित्विषा॒णस्य॒ नाधृषे॑ ॥

tvam agne puru-rūpo viśe-viśe vayo dadhāsi pratna-thā puru-stuta | purūṇy annā sahasā vi rājasi tviṣiḥ sā te titviṣāṇasya nādhṛṣe ||

You, O Agni, are of many forms; in each community (and in each part of us) you set the powers of life as of old, O much-praised. By force you shine forth, dispensing many foods—many nourishments of the being; and that blaze of yours, when you are kindled into full intensity, none can withstand.

त्वम् । अ॒ग्ने॒ । पु॒रु॒ऽरूपः॑ । वि॒शेऽवि॑शे । वयः॑ । द॒धा॒सि॒ । प्र॒त्नऽथा॑ । पु॒रु॒स्तु॒त॒ । पु॒रूणि॑ । अन्ना॑ । सह॑सा । वि । रा॒ज॒सि॒ । त्विषिः॑ । सा । ते॒ । ति॒त्वि॒षा॒णस्य॑ । न । आ॒ऽधृषे॑ ॥त्वम् । अग्ने । पुरुरूपः । विशेविशे । वयः । दधासि । प्रत्नथा । पुरुस्तुत । पुरूणि । अन्ना । सहसा । वि । राजसि । त्विषिः । सा । ते । तित्विषाणस्य । न । आधृषे ॥tvam | agne | puru-rūpaḥ | viśe--viśe | vayaḥ | dadhāsi | pratna-thā | purustuta | purūṇi | annā | sahasā | vi | rājasi | tviṣiḥ | sā | te | titviṣāṇasya | na | ādhṛṣe

त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
पुरुरूपःof many forms
पुरुरूपः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुरु-रूप (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास)
विशे-विशेto each clan/settlement
विशे-विशे:
सम्प्रदान
TypeNoun (reduplicated distributive)
Rootविश् (प्रातिपदिक)
वयःvital strength / vigor
वयः:
कर्म
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)
दधासिyou place / bestow
दधासि:
क्रिया
TypeVerb
Rootधा (धातु)
प्रत्नथाas of old / in the ancient way
प्रत्नथा:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootप्रत्नथा (अव्यय; ‘प्रत्न’ + -था)
पुरुष्टुतO much-praised one
पुरुष्टुत:
सम्बोधन
TypeNoun/Adjective (vocative epithet)
Rootपुरु-स्तुत् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि)
पुरूणिmany
पुरूणि:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुरु (प्रातिपदिक)
अन्नाfoods / provisions
अन्ना:
कर्म
TypeNoun
Rootअन्न (प्रातिपदिक)
सहसाwith might / by force
सहसा:
करण
TypeNoun
Rootसहस् (प्रातिपदिक)
विapart, forth; intensifier
वि:
क्रियाविशेषण (उपसर्ग)
TypePreverb/Indeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
राजसिyou shine / rule
राजसि:
क्रिया
TypeVerb
Rootराज् (धातु)
त्विषिःsplendor, brilliance
त्विषिः:
कर्तृ/भाव (वाक्ये विशेष्य-भावेन)
TypeNoun
Rootत्विष् (प्रातिपदिक)
साthat (she/it)
सा:
कर्तृ/विशेष्य (अन्वय: ‘सा त्विषिः’)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof you / your
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तित्विषाणस्यof (you) blazing intensely
तित्विषाणस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी) / विशेषण
TypeParticiple (adjectival)
Rootतित्विषाण (कृदन्त-प्रातिपदिक; धातु: त्विष्; तीव्र/आवृत्त-दीप्त्यर्थे; वर्तमान/परिपूर्ण-दीप्तिमान् ‘shining intensely’)
not
:
निषेध
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
अधृषेunassailable, not to be dared against
अधृषे:
अधिकरण/सम्बन्ध (पदप्रयोग-विशेषः)
TypeAdjective (predicative)
Rootधृष् (धातु) + अ (निषेध/अभाव) → अधृष (प्रातिपदिक ‘unassailable’)