HomeRig VedaMandala 5Sukta 77Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 5.77

Rishi: Atri (Ātreya) tradition (probable)
Devata: Aśvinau
Chandas: Triṣṭubh (probable; needs confirmation)

प्रातर्यजध्वमश्विना हिनोत न सायमस्ति देवया अजुष्टम् । उतान्यो अस्मद्यजते वि चावः पूर्वःपूर्वो यजमानो वनीयान् ॥

प्रा॒तर्य॑जध्वम॒श्विना॑ हिनोत॒ न सा॒यम॑स्ति देव॒या अजु॑ष्टम् । उ॒तान्यो अ॒स्मद्य॑जते॒ वि चाव॒: पूर्व॑:पूर्वो॒ यज॑मानो॒ वनी॑यान् ॥

prā́tar yajadhvam aśvinā́ hinota ná sāyám asti deva-yā́ ájuṣṭam | utā́nyó asmád yajate ví cā́vaḥ pū́rvaḥ-pū́rvo yájamāno vánīyān ||

Worship in the morning; urge on the Ashvins. In the evening there is no godward offering that they accept. Another than us may worship; yet in their help, each earlier sacrificer becomes the more beloved.

प्रा॒तः । य॒ज॒ध्व॒म् । अ॒श्विना॑ । हि॒नो॒त॒ । न । सा॒यम् । अ॒स्ति॒ । दे॒व॒ऽयाः । अजु॑ष्टम् । उ॒त । अ॒न्यः । अ॒स्मत् । य॒ज॒ते॒ । वि । च॒ । आवः॒ । पूर्वः॑ऽपूर्वः । यज॑मानः । वनी॑यान् ॥प्रातः । यजध्वम् । अश्विना । हिनोत । न । सायम् । अस्ति । देवयाः । अजुष्टम् । उत । अन्यः । अस्मत् । यजते । वि । च । आवः । पूर्वःपूर्वः । यजमानः । वनीयान् ॥prātaḥ | yajadhvam | aśvinā | hinota | na | sāyam | asti | deva-yāḥ | ajuṣṭam | uta | anyaḥ | asmat | yajate | vi | ca | āvaḥ | pūrvaḥ-pūrvaḥ | yajamānaḥ | vanīyān

प्रातर्in the morning
प्रातर्:
अधिकारण (काल-अधिकारण) / क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootप्रातर् (अव्यय-प्रातिपदिक) < प्रातः
यजध्वम्worship (you all)!
यजध्वम्:
(क्रिया) — कर्तृ-प्रेरणा; कर्ता = (यूयम्) यजमानाः
TypeVerb
Rootयज् (धातु) ‘पूजायाम्/इष्टौ’
अश्विनाO Aśvins (the two horsemen)
अश्विना:
सम्प्रदान (देवतार्पण) / सम्बोधन
TypeNoun (proper/theonym)
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक) — देवता (द्विवचन-नाम)
हिनोतimpels / sets in motion
हिनोत:
(क्रिया) — कर्ता = (यजमानः/स्तोता) अव्यक्तः
TypeVerb
Rootहि (धातु) ‘प्रेरणे/गत्यर्थे’ (वेद. प्रयोगः) अथवा ‘हिनु’ (प्रेरणे)
not
:
क्रियानिषेधक
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध-अव्यय)
सायम्in the evening
सायम्:
अधिकारण (काल-अधिकारण) / क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootसायम् (अव्यय-प्रातिपदिक) < सायाह्न
अस्तिis
अस्ति:
(क्रिया) — भाववाचक
TypeVerb
Rootअस् (धातु) ‘भुवि/सत्तायाम्’
देवयाin a godly way / by divine means
देवया:
करण (मार्ग/उपाय) / क्रियाविशेषण
TypeAdjective/Adverbial (indeclinable-like use)
Rootदेवय (प्रातिपदिक) ‘देव-सम्बन्धी/देव-मार्गेण’ (वेद. अव्ययीभाव/तृतीया-एकवचनरूपेण)
अजुष्टम्not pleasing / not accepted
अजुष्टम्:
विशेषण (अस्ति इत्यस्य विषयः/प्रत्ययः) अथवा कर्मविशेषण
TypeAdjective (past participle)
Rootजुष् (धातु) ‘प्रीतौ/सेवने’ ; उपसर्ग ‘अ-’ (निषेध) → ‘अजुष्ट’
उतand / also
उत:
सम्बन्धक
TypeIndeclinable
Rootउत (अव्यय)
अन्यःanother (one)
अन्यः:
कर्ता
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
अस्मत्of us / our
अस्मत्:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘our’
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यजतेworships / performs sacrifice
यजते:
(क्रिया) — कर्ता = अन्यः
TypeVerb
Rootयज् (धातु) ‘इष्टौ/पूजायाम्’
विapart / forth / distinctly
वि:
क्रियाविशेषण (उपसर्ग)
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
चावःzeal / effort / vigor
चावः:
कर्म (यजते इत्यस्य) / अथवा क्रियाविशेष्य (यज्ञ-प्रयत्नः)
TypeNoun
Rootचावस् (प्रातिपदिक) (वेद.) ‘उत्साह/प्रयत्न/शक्ति’
पूर्वःformer / earlier
पूर्वः:
विशेषण (यजमानः) / कर्ता-विशेषण
TypeAdjective
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
पूर्वःearlier and earlier / successive
पूर्वः:
विशेषण (यजमानः)
TypeAdjective
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
यजमानःthe sacrificer
यजमानः:
कर्ता
TypeNoun (agent)
Rootयजमान (प्रातिपदिक) < यज् + शानच् (वर्तमानकृदन्त) ‘यजमान’
वनीयान्more desirable / better
वनीयान्:
विशेषण (यजमानः)
TypeAdjective (comparative)
Rootवनीयस् (प्रातिपदिक) < वन (प्रिय/काम्य) + ईयसुन् (तुलनात्मक) — वेद. ‘वनीयान्’