HomeRig VedaMandala 5Sukta 76Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 5.76

Rishi: Atri (Ātreya) tradition (probable)
Devata: Aśvinau
Chandas: Jagatī (probable; needs confirmation)

उता यातं संगवे प्रातरह्नो मध्यंदिन उदिता सूर्यस्य । दिवा नक्तमवसा शंतमेन नेदानीं पीतिरश्विना ततान ॥

उ॒ता या॑तं संग॒वे प्रा॒तरह्नो॑ म॒ध्यंदि॑न॒ उदि॑ता॒ सूर्य॑स्य । दिवा॒ नक्त॒मव॑सा॒ शंत॑मेन॒ नेदानीं॑ पी॒तिर॒श्विना त॑तान ॥

utā́ yātaṃ saṃgávé prā́tar áhnó madhyáṃdina ut-itā́ sū́ryasya | divā́ náktam ávasā śáṃ-tamena nédānīṃ pītír aśvinā́ tatāna ||

Come also at the union-times—at the morning of the day, at midday when the Sun stands uplifted. By day and by night, with your most peace-giving help: let not the draught of delight fail now, O Ashvins, but be spread out for us.

उ॒त । आ । या॒त॒म् । स॒म्ऽग॒वे । प्रा॒तः । अह्नः॑ । म॒ध्यन्दि॑ने । उत्ऽइ॑ता । सूर्य॑स्य । दिवा॑ । नक्त॑म् । अव॑सा । शम्ऽत॑मेन । न । इ॒दानी॑म् । पी॒तिः । अ॒श्विना॑ । आ । त॒ता॒न॒ ॥उत । आ । यातम् । सम्गवे । प्रातः । अह्नः । मध्यन्दिने । उत्इता । सूर्यस्य । दिवा । नक्तम् । अवसा । शम्तमेन । न । इदानीम् । पीतिः । अश्विना । आ । ततान ॥uta | ā | yātam | sam-gave | prātaḥ | ahnaḥ | madhyandine | ut-itā | sūryasya | divā | naktam | avasā | śam-tamena | na | idānīm | pītiḥ | aśvinā | ā | tatāna

उताand also
उता:
TypeIndeclinable
Rootउ (उत) अव्यय-प्रातिपदिक
यातम्come (you two)
यातम्:
Kartā (implied: अश्विनौ)
TypeVerb
Rootया (गत्यर्थे) धातु
संगवेat the saṅgava (morning milking-time)
संगवे:
Adhikaraṇa (time)
TypeNoun
Rootसंगव (प्रातिपदिक) < सम् + गव (गो) / ‘cattle-gathering, milking-time’
प्रातरह्नःin the morning
प्रातरह्नः:
Adhikaraṇa (time)
TypeNoun (compound) / Adverbial
Rootप्रातर् (अव्यय/प्रातिपदिक) + अहन् (प्रातिपदिक) → प्रातरह्न (समास)
मध्यम्दिनat midday
मध्यम्दिन:
Adhikaraṇa (time)
TypeNoun (compound)
Rootमध्य (प्रातिपदिक) + दिन (प्रातिपदिक) → मध्यम्दिन (समास)
उदिताhaving risen / risen
उदिता:
— (qualifier)
TypeParticiple / Adjective
Rootउद् + इ (गत्यर्थे) → उदित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
सूर्यस्यof the Sun
सूर्यस्य:
सम्बन्ध (genitive) / Adhikaraṇa-specifier
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
दिवाby day
दिवा:
Adhikaraṇa (time)
TypeIndeclinable (temporal) / Noun-form used adverbially
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक) → दिवा (अव्ययीभाव-प्रयोग)
नक्तम्by night
नक्तम्:
Adhikaraṇa (time)
TypeIndeclinable (temporal) / Noun-form used adverbially
Rootनक्त (प्रातिपदिक)
अवसाwith help / by protection
अवसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअवस् (प्रातिपदिक) ‘help, protection’
शंतमेनwith the most beneficent
शंतमेन:
Karaṇa (qualifier)
TypeAdjective
Rootशंतम (प्रातिपदिक) < शम् ‘well-being’ + तमप् (superlative)
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध-अव्यय)
इदानीम्now
इदानीम्:
Adhikaraṇa (time)
TypeIndeclinable
Rootइदानीम् (कालवाचक-अव्यय)
पीतिःthe draught / drinking
पीतिः:
Kartā (of ततान) / or subject-noun
TypeNoun
Rootपीति (प्रातिपदिक) < पा (पाने) धातोः भाव/कृदन्त-निर्माणः; ‘drinking, draught’
अश्विनोःof the Aśvins
अश्विनोः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun (proper)
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक) (dual deity-name)
ततानhas spread / has extended
ततान:
Kriyā (predicate); Kartā = पीतिः
TypeVerb
Rootतन् (विस्तारणे) धातु