HomeRig VedaMandala 5Sukta 76Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 5.76

Rishi: Atri (Ātreya) tradition (probable)
Devata: Aśvinau
Chandas: Jagatī (probable; needs confirmation)

न संस्कृतं प्र मिमीतो गमिष्ठान्ति नूनमश्विनोपस्तुतेह । दिवाभिपित्वेऽवसागमिष्ठा प्रत्यवर्तिं दाशुषे शम्भविष्ठा ॥

न सं॑स्कृ॒तं प्र मि॑मीतो॒ गमि॒ष्ठान्ति॑ नू॒नम॒श्विनोप॑स्तुते॒ह । दिवा॑भिपि॒त्वेऽव॒साग॑मिष्ठा॒ प्रत्यव॑र्तिं दा॒शुषे॒ शम्भ॑विष्ठा ॥

ná saṃskṛtáṃ prá mimītaḥ gám-iṣṭhā ánti nūnám aśvinópa-stutéhá | divā́bhi-pitvé ’vá sā́gamiṣṭhā práty ávartim dāśúṣe śáṃ-bhaviṣṭhā ||

Do not measure out your coming by what is merely arranged; you are the most ready to arrive—now, here—when you are praised, O Ashvins. In the daylight and in the nearness of our dwelling, come with your help; turn back the obstruction for the giver, O most bringers of peace.

न । सं॒स्कृ॒तम् । प्र । मि॒मी॒तः॒ । गमि॑ष्ठा । अन्ति॑ । नू॒नम् । अ॒श्विना॑ । उप॑ऽस्तुता । इ॒ह । दि॒वा॑ । अ॒भि॒ऽपि॒त्वे । अव॑सा । आऽग॑मिष्ठा । प्रति॑ । अव॑र्तिम् । दा॒शुषे॑ । शम्ऽभ॑विष्ठा ॥न । संस्कृतम् । प्र । मिमीतः । गमिष्ठा । अन्ति । नूनम् । अश्विना । उपस्तुता । इह । दिवा । अभिपित्वे । अवसा । आगमिष्ठा । प्रति । अवर्तिम् । दाशुषे । शम्भविष्ठा ॥na | saṃskṛtam | pra | mimītaḥ | gamiṣṭhā | anti | nūnam | aśvinā | upa-stutā | iha | divā | abhi-pitve | avasā | āgamiṣṭhā | prati | avartim | dāśuṣe | śam-bhaviṣṭhā

not
:
TypeIndeclinable
Root
संस्कृतम्prepared, well-arranged (rite/act)
संस्कृतम्:
Karma
TypeAdjective (used substantively)
Rootसं-√कृ (कृ) / संस्कृत (ppp)
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootप्र
मिमीतेmeasures out, apportions
मिमीते:
Kartā (implicit: he/one)
TypeVerb
Root√मा (मि) + उपसर्ग प्र
गमिष्ठान्the most ready to come / swiftest-goers
गमिष्ठान्:
Karma (as goal/objects of reaching)
TypeAdjective
Rootगमिष्ठ (superlative of √गम्/गम)
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
नूनम्now, indeed
नूनम्:
TypeIndeclinable
Rootनूनम्
अश्विनोःof the Aśvins
अश्विनोः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun (dual deity name)
Rootअश्विन्
उपस्तुतेpraises, hymns
उपस्तुते:
Kartā (implicit: the singer/poet)
TypeVerb
Rootउप-√स्तु (स्तु)
इहhere
इह:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootइह
दिवाby day, in daytime
दिवा:
Karaṇa / Adhikaraṇa (time)
TypeNoun
Rootदिव्
अभिपित्वेat the drinking/feast (soma-drinking)
अभिपित्वे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअभि-पित्व (from √पा ‘to drink’ → पित्व ‘drinking/feast’)
अवसाwith help, with protection
अवसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअवस्
गमिष्ठाO most ready to come!
गमिष्ठा:
सम्बोधन
TypeAdjective (vocative to dual gods) / epithet
Rootगमिष्ठ (superlative of √गम्/गम)
प्रतिtowards, back
प्रति:
TypeIndeclinable (preverb/preposition)
Rootप्रति
अवर्तिम्a return (back), turning back
अवर्तिम्:
Karma
TypeNoun
Rootअ-वर्ति (from √वृत/√वर्त ‘to turn/return’; avarti ‘return/turning back’)
दाशुषेto the giver, to the worshipper (who gives)
दाशुषे:
Sampradāna
TypeNoun (participle used substantively)
Rootदाश्वस् (perf. part. of √दा ‘to give’)
शम्भविष्ठाO most beneficent!
शम्भविष्ठा:
सम्बोधन
TypeAdjective (vocative epithet)
Rootशम्-भविष्ठ (superlative of शम्भव ‘beneficent’, from शम् + √भू)