HomeRig VedaMandala 5Sukta 75Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 5.75

Rishi: Atri (Ātreya) (traditional)
Devata: Aśvinau
Chandas: Triṣṭubh (probable)

अत्यायातमश्विना तिरो विश्वा अहं सना । दस्रा हिरण्यवर्तनी सुषुम्ना सिन्धुवाहसा माध्वी मम श्रुतं हवम् ॥

अ॒त्याया॑तमश्विना ति॒रो विश्वा॑ अ॒हं सना॑ । दस्रा॒ हिर॑ण्यवर्तनी॒ सुषु॑म्ना॒ सिन्धु॑वाहसा॒ माध्वी॒ मम॑ श्रुतं॒ हव॑म् ॥

atyā́yātam aśvinā tiró víśvā áhaṃ sánā | dasrā híraṇyavartanī suṣúmnā síndhuvāhasā mā́dhvī mama śrutáṃ hávam ||

Come swiftly, O Aśvins, crossing beyond all barriers, as I have called from of old. O wondrous doers, with golden courses, bearing happy energies and the rivering currents—hear my honeyed invocation.

अ॒ति॒ऽआया॑तम् । अ॒श्वि॒ना॒ । ति॒रः । विश्वाः॑ । अ॒हम् । सना॑ । दस्रा॑ । हिर॑ण्यऽवर्तनी॒ इति॒ हिर॑ण्यऽवर्तनी । सुऽसु॑म्ना । सिन्धु॑ऽवाहसा । माध्वी॒ इति॑ । मम॑ । श्रुत॑म् । हव॑म् ॥अतिआयातम् । अश्विना । तिरः । विश्वाः । अहम् । सना । दस्रा । हिरण्यवर्तनी इति हिरण्यवर्तनी । सुसुम्ना । सिन्धुवाहसा । माध्वी इति । मम । श्रुतम् । हवम् ॥ati-āyātam | aśvinā | tiraḥ | viśvāḥ | aham | sanā | dasrā | hiraṇya-vartanī itihiraṇya-vartanī | su-sumnā | sindhu-vāhasā | mādhvī iti | mama | śrutam | havam

अत्यायातम्(you two) come hither, come over
अत्यायातम्:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootअति-आ-या (√या ‘गच्छ्’)
अश्विनाO Aśvins
अश्विना:
सम्बोधन
TypeNoun (dual vocative)
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
तिरःacross, beyond
तिरः:
अधिकारण (गतिविशेष/दिशा)
TypeIndeclinable
Rootतिरस् (अव्यय/उपसर्गार्थ)
विश्वाःall
विश्वाः:
कर्तृ (निहितस्य ‘अहाः’ इत्यस्य)
TypeAdjective/Pronoun-like
Rootविश्व (सर्व)
अहाःdays
अहाः:
कर्तृ (क्रियायाः ‘अत्यायातम्’ इत्यस्य कालव्याप्तिः)
TypeNoun
Rootअहन् (प्रातिपदिक)
सनाfrom of old, long since
सना:
अधिकारण (काल)
TypeIndeclinable
Rootसना (अव्यय) संभवतः *sanā* ‘पुरा/चिरात्’
दस्राO wondrous/skillful ones
दस्रा:
सम्बोधन
TypeAdjective (epithet)
Rootदस्र (प्रातिपदिक)
हिरण्यवर्तनीO you two of golden paths/track
हिरण्यवर्तनी:
सम्बोधन
TypeAdjective (epithet)
Rootहिरण्य-वर्तनी (समास; वर्तनिन्/वर्तनी ‘having a track/way’)
सुषुम्नाO very gracious/bringing good fortune
सुषुम्ना:
सम्बोधन
TypeAdjective
Rootसु-षुम्न (समास; षुम्न ‘favour, grace, good fortune’)
सिन्धुवाहसाO you two who bear/ride the rivers (or: whose conveyance is the river)
सिन्धुवाहसा:
सम्बोधन
TypeAdjective (epithet)
Rootसिन्धु-वाहस् (समास; वाहस् ‘bearing, carrying’)
माध्वीthe honey-sweet (utterance/voice)
माध्वी:
कर्तृ/कर्म (वाक्ये निहितक्रियासापेक्षम्; ‘श्रुतम्’ इत्यनेन संबद्धा)
TypeNoun/Adjective (elliptic)
Rootमाध्वी (प्रातिपदिक; ‘मधु-सम्बन्धिनी’, honey-sweet) संभवतः ‘माध्वी (वाक्/गीः)’ निहिता
ममmy
मम:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
श्रुतम्heard, hearkened-to
श्रुतम्:
कर्म (हवम् इत्यस्य विशेषणरूपेण)
TypeParticiple/Noun
Root√श्रु (शृणोति) → श्रुत (कृदन्त, भूतकृदन्त) / अथवा ‘श्रुतम्’ (नपुंसक) ‘श्रवणम्/कीर्तिः’
हवम्call, invocation
हवम्:
कर्म
TypeNoun
Rootहव (प्रातिपदिक; √हू ‘आह्वाने’ से)