HomeRig VedaMandala 5Sukta 73Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 5.73

Rishi: Atri (mentioned within the verse; composer attribution for the sukta may be Atri lineage, but not asserted here)
Devata: Aśvins (Nāsatyā)

युवोरत्रिश्चिकेतति नरा सुम्नेन चेतसा । घर्मं यद्वामरेपसं नासत्यास्ना भुरण्यति ॥

यु॒वोरत्रि॑श्चिकेतति॒ नरा॑ सु॒म्नेन॒ चेत॑सा । घ॒र्मं यद्वा॑मरे॒पसं॒ नास॑त्या॒स्ना भु॑र॒ण्यति॑ ॥

yuvór átriś ciketati nárā sumnéna cétasā | gharmáṃ yád vām arepásaṃ nā́satyā āsnā́ bhuraṇyáti ||

Atri becomes aware of you, O heroes, by the happy grace and the awakened mind. When he bears in his mouth the flawless gharmá—your warm, luminous offering—O Nāsatyas, he hastens with it as a power of swift fulfilment.

यु॒वोः । अत्रिः॑ । चि॒के॒त॒ति॒ । नरा॑ । सु॒म्नेन॑ । चेत॑सा । घ॒र्मम् । यत् । वा॒म् । अ॒रे॒पस॑म् । नास॑त्या । आ॒स्ना । भु॒र॒ण्यति॑ ॥युवोः । अत्रिः । चिकेतति । नरा । सुम्नेन । चेतसा । घर्मम् । यत् । वाम् । अरेपसम् । नासत्या । आस्ना । भुरण्यति ॥yuvoḥ | atriḥ | ciketati | narā | sumnena | cetasā | gharmam | yat | vām | arepasam | nāsatyā | āsnā | bhuraṇyati

युवोःof you two / in you two
युवोः:
सम्बन्ध (genitival relation) / अधिकरण (if loc.)
TypePronoun
Rootयुव (युष्मद्-द्विवचन-षष्ठी/सप्तमी) सर्वनाम-प्रातिपदिक
अत्रिःAtri (the seer)
अत्रिः:
कर्तृ
TypeNoun (proper)
Rootअत्रि (ऋषि-नाम) प्रातिपदिक
चिकेततिperceives / understands
चिकेतति:
क्रिया
TypeVerb
Root√चित् (चेतति/चिकेतति) ‘to perceive, notice, understand’
नराO two men (i.e., O Aśvins)
नरा:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootनर प्रातिपदिक
सुम्नेनby (your) favor / grace
सुम्नेन:
करण
TypeNoun
Rootसुम्न प्रातिपदिक
चेतसाwith mind / with understanding
चेतसा:
करण
TypeNoun
Rootचेतस् प्रातिपदिक
घर्मम्the hot drink (gharma)
घर्मम्:
कर्म
TypeNoun
Rootघर्म प्रातिपदिक
यत्which / that (when)
यत्:
कर्म-सम्बन्ध / सम्बन्ध
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सम्बन्ध-प्रातिपदिक) सर्वनाम
वाम्of you two
वाम्:
सम्बन्ध (genitival)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (द्विवचन-षष्ठी/द्वितीया) सर्वनाम
अरेपसम्spotless / faultless
अरेपसम्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअ-रेपस् (रेपस् ‘stain, defect’ < √रिप्/√लिप् semantic ‘to smear’; privative a-) प्रातिपदिक
नासत्याO Nāsatyas (Aśvins)
नासत्या:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootनासत्य (अश्विनौ) प्रातिपदिक
अस्नाwith a stone/bone (as an implement)
अस्ना:
करण
TypeNoun (used adverbially)
Rootअस्ना (Vedic instr. of अस्थि/अस्थन् ‘bone’ or ‘stone’; also used adverbially ‘with a stone/bone’)
भुरण्यतिmoves swiftly / bestirs (itself)
भुरण्यति:
क्रिया
TypeVerb
Root√भुरण्/√भुर् (Vedic) ‘to move swiftly, to bustle, to be eager/active’