HomeRig VedaMandala 5Sukta 73Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 5.73

Devata: Aśvins (with Sūryā as associated figure)

आ यद्वां सूर्या रथं तिष्ठद्रघुष्यदं सदा । परि वामरुषा वयो घृणा वरन्त आतपः ॥

आ यद्वां॑ सू॒र्या रथं॒ तिष्ठ॑द्रघु॒ष्यदं॒ सदा॑ । परि॑ वामरु॒षा वयो॑ घृ॒णा व॑रन्त आ॒तप॑: ॥

ā́ yád vāṃ sū́ryā ráthaṃ tíṣṭhad raghu-syádaṃ sádā | pári vām aruṣā́ váyo ghṛṇā́ váranta ātápaḥ ||

When Sūryā mounts your chariot—ever swift in its movement—around you the ruddy steeds of life-force wheel, and the glow and heat gather about you: a sign of the awakening radiance that accompanies your coming.

आ । यत् । वा॒म् । सू॒र्या । रथ॑म् । तिष्ठ॑त् । र॒घु॒ऽस्यद॑म् । सदा॑ । परि॑ । वा॒म् । अ॒रु॒षाः । वयः॑ । घृ॒णा । व॒र॒न्ते॒ । आ॒तपः॑ ॥आ । यत् । वाम् । सूर्या । रथम् । तिष्ठत् । रघुस्यदम् । सदा । परि । वाम् । अरुषाः । वयः । घृणा । वरन्ते । आतपः ॥ā | yat | vām | sūryā | ratham | tiṣṭhat | raghu-syadam | sadā | pari | vām | aruṣāḥ | vayaḥ | ghṛṇā | varante | ātapaḥ

hither; towards
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग) / ā (preverb)
यत्when; that (which)
यत्:
Adhikaraṇa (काल-सम्बन्धे) / सम्बन्धक
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वाम्of you two; you two
वाम्:
सम्बन्ध (genitive) / Karma (if taken as object)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
सूर्याःof the Sun
सूर्याः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
रथम्chariot
रथम्:
Karma
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
तिष्ठत्standing; being set/placed
तिष्ठत्:
Kartā-विशेषण / क्रियाविशेषण
TypeVerb (participle)
Rootस्था (धातु)
रघुष्यदम्swift-gliding; quickly running
रघुष्यदम्:
Karma-विशेषण
TypeAdjective
Rootरघु + स्यद (प्रातिपदिक; ‘swift’ + ‘gliding/running’)
सदाalways
सदा:
Adhikaraṇa (काल)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
परिaround
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
वाम्you two
वाम्:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
अरुषाःthe ruddy (ones); ruddy steeds/rays
अरुषाः:
Kartā
TypeAdjective/Noun
Rootअरुष (प्रातिपदिक)
वयःflight; winged speed (vigor)
वयः:
Karma (if ‘choose/seek’ takes it) / Kartā-सम्बन्ध
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)
घृणाglow; heat; radiance
घृणा:
Kartā (with वयः as a coordinated subject in Vedic style) / हेतु-भाव
TypeNoun
Rootघृणा (प्रातिपदिक)
वरन्तेthey choose; they seek
वरन्ते:
क्रिया
TypeVerb
Rootवृ (धातु; ‘to choose, prefer, seek’)
आतपःheats; burning rays; sunshine
आतपः:
Kartā (subject of वरन्ते) / or apposition to अरुषाः
TypeNoun
Rootआतप (प्रातिपदिक)