HomeRig VedaMandala 5Sukta 73Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 5.73

Devata: Aśvins

इह त्या पुरुभूतमा पुरू दंसांसि बिभ्रता । वरस्या याम्यध्रिगू हुवे तुविष्टमा भुजे ॥

इ॒ह त्या पु॑रु॒भूत॑मा पु॒रू दंसां॑सि॒ बिभ्र॑ता । व॒र॒स्या या॒म्यध्रि॑गू हु॒वे तु॒विष्ट॑मा भु॒जे ॥

ihá tyā puru-bhū́tamā purū́ daṃsā́ṃsi bíbhratā | varasyā́ yā́my adhrigū́ huvé tuvíṣṭamā bhujé ||

Here I call you, most manifold in your becoming, bearing many powers of skill. Seeking the supreme good, I move toward you, O unhesitating ones; I call you, most mighty, for the sharing of your force and delight.

इ॒ह । त्या । पु॒रु॒ऽभूत॑मा । पु॒रु । दंसां॑सि । बिभ्र॑ता । व॒र॒स्या । या॒मि॒ । अध्रि॑गू॒ इत्यध्रि॑ऽगू । हु॒वे । तु॒विःऽत॑मा । भु॒जे ॥इह । त्या । पुरुभूतमा । पुरु । दंसांसि । बिभ्रता । वरस्या । यामि । अध्रिगू इत्यध्रिगू । हुवे । तुविःतमा । भुजे ॥iha | tyā | puru-bhūtamā | puru | daṃsāṃsi | bibhratā | varasyā | yāmi | adhrigūity adhri-gū | huve | tuviḥ-tamā | bhuje

इहhere
इह:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय-प्रातिपदिक)
त्याthose two (f.)
त्या:
कर्म (हुवे इत्यस्य)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पुरुभूतमाmost manifold / most abundant in forms
पुरुभूतमा:
कर्म (त्या इत्यस्य विशेषणत्वेन)
TypeAdjective
Rootपुरु-भूतम (विशेषण-प्रातिपदिक; पुरु + भूतम, तमत्-प्रत्यय)
पुरूmany
पुरू:
कर्म (दंसांसि इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootपुरु (विशेषण-प्रातिपदिक)
दंसांसिwondrous deeds / feats
दंसांसि:
कर्म (बिभ्रता इत्यस्य)
TypeNoun
Rootदंसस् (नपुंसक-प्रातिपदिक)
बिभ्रताbearing / carrying
बिभ्रता:
कर्तृ (क्रियाविशेषणरूपेण—‘धारयन्त्यौ’)
TypeParticiple
Rootभृ (धातु) → बिभ्रत् (वर्तमान-कृदन्त, शतृ)
वरस्याexcellent / choice-worthy
वरस्या:
कर्तृ (या इत्यस्य विशेषणत्वेन)
TypeAdjective
Rootवरस्य (विशेषण-प्रातिपदिक; वरस् ‘choice/boon’ से)
यामिI go / I proceed
यामि:
क्रिया
TypeVerb
Rootया (धातु ‘गच्छति’) → यामि (लट्)
अध्रिगूunfailing / uninjured (two)
अध्रिगू:
कर्म (हुवे इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootअध्रिगु (विशेषण-प्रातिपदिक; ‘अध्रि’ + ‘गु’ इत्यादि वैदिक-रूप)
हुवेI invoke / I call
हुवे:
क्रिया
TypeVerb
Rootह्वे (धातु ‘आह्वयति’) → हुवे (लिट्/परिप्रयोगः; वैदिक-आत्मनेपद-रूप)
तुविष्टमाmost powerful
तुविष्टमा:
कर्म (हुवे इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootतुविष्टम (विशेषण-प्रातिपदिक; तुवि + इष्टम, तमत्-प्रत्यय)
भुजेI partake / I enjoy / I receive (benefit)
भुजे:
क्रिया
TypeVerb
Rootभुज् (धातु ‘सेवते/भुङ्क्ते/भजते’) → भुजे (लट्/आत्मनेपद; वैदिक-प्रयोगः)