HomeRig VedaMandala 5Sukta 73Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 5.73

Devata: Aśvins (Nā́satyā)

यदद्य स्थः परावति यदर्वावत्यश्विना । यद्वा पुरू पुरुभुजा यदन्तरिक्ष आ गतम् ॥

यद॒द्य स्थः प॑रा॒वति॒ यद॑र्वा॒वत्य॑श्विना । यद्वा॑ पु॒रू पु॑रुभुजा॒ यद॒न्तरि॑क्ष॒ आ ग॑तम् ॥

yád adyá sthaḥ parāváti yád ārvāváty aśvinā | yád vā purū́ puru-bhujā yád antárikṣa ā́ gatam ||

Wherever today you stand—far away or near at hand, O Aśvins—whether among many fields of enjoyment, O givers of abundant help, or whether in the mid-world, from there come to us.

यत् । अ॒द्य । स्थः॒ । पा॒रा॒ऽवति॑ । यत् । आ॒र्वा॒ऽवति॑ । अ॒श्वि॒ना॒ । यत् । वा॒ । पु॒रु । पु॒रु॒ऽभु॒जा॒ । यत् । अ॒न्तरि॑क्षे । आ । ग॒त॒म् ॥यत् । अद्य । स्थः । पारावति । यत् । आर्वावति । अश्विना । यत् । वा । पुरु । पुरुभुजा । यत् । अन्तरिक्षे । आ । गतम् ॥yat | adya | sthaḥ | pārāvati | yat | ārvāvati | aśvinā | yat | vā | puru | puru-bhujā | yat | antarikṣe | ā | gatam

यत्whatever / that which
यत्:
Karma (यद्-उपवाक्यस्य विषय/कर्म-रूपेण)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यद्-शब्द
अद्यtoday / now
अद्य:
Adhikaraṇa (कालाधिकरणम्)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
स्थःyou two stand / are
स्थः:
(क्रिया) — कर्ता: अश्विना (सम्बोधितौ)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
परावतौin the far region / far away
परावतौ:
Adhikaraṇa (देशाधिकरणम्)
TypeNoun (locative of place) / Adverbial
Rootपरावत् (प्रातिपदिक; ‘दूर’)
यत्whatever / that which
यत्:
Karma (यद्-उपवाक्यस्य विषय/कर्म)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अर्वावतौin the nearer region / in the horse(-abounding) region
अर्वावतौ:
Adhikaraṇa (देशाधिकरणम्)
TypeNoun (locative of place) / Adverbial
Rootअर्वावत् (प्रातिपदिक; ‘अर्वन्/अर्वा’ = घोड़ा/रथ-सम्बन्धः; ‘अर्वावत्’ = घोड़े/रथ वाले, अथवा ‘निकट’ इत्यर्थे स्थानवाचकः)
अश्विनाO Aśvins (you two)
अश्विना:
(सम्बोधन) — कर्तृ-सम्बोधनम्
TypeNoun (vocative) / Proper noun
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक; देवता-नाम)
यत्whatever / that which
यत्:
Karma (यद्-उपवाक्यस्य विषय/कर्म)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
पुरूmany / much
पुरू:
Karma (गन्तव्य/प्राप्तव्य-स्थान/वस्तु-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootपुरु (प्रातिपदिक)
पुरुभुजाO many-armed / strong-armed (ones)
पुरुभुजा:
(सम्बोधन) — अश्विनोः विशेषणम्
TypeAdjective (epithet)
Rootपुरुभुज् (प्रातिपदिक; ‘बहु-भुज्’ = many-armed/strong-armed)
यत्whatever / that which
यत्:
Karma (यद्-उपवाक्यस्य विषय/कर्म)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अन्तरिक्षेin the mid-air / atmosphere
अन्तरिक्षे:
Adhikaraṇa (देशाधिकरणम्)
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
towards / hither
:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
गतम्come / arrived
गतम्:
Karma (यद्-सम्बन्धेन ‘that which has come’)
TypeParticiple (verbal adjective)
Rootगम् (धातु) → गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)