HomeRig VedaMandala 5Sukta 69Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 5.69

Rishi: Atri (Ātreya)
Devata: Mitra-Varuṇa (with imagery of cows/rivers and triadic inspirations)
Chandas: Triṣṭubh (likely; verify)

इरावतीर्वरुण धेनवो वां मधुमद्वां सिन्धवो मित्र दुह्रे । त्रयस्तस्थुर्वृषभासस्तिसृणां धिषणानां रेतोधा वि द्युमन्तः ॥

इरा॑वतीर्वरुण धे॒नवो॑ वां॒ मधु॑मद्वां॒ सिन्ध॑वो मित्र दुह्रे । त्रय॑स्तस्थुर्वृष॒भास॑स्तिसृ॒णां धि॒षणा॑नां रेतो॒धा वि द्यु॒मन्त॑: ॥

irā́vatīr varuṇa dhenávo vāṃ mádhumad vāṃ síndhavo mitra duhre | tráyas tasthur vṛṣabhā́s tisṛ́ṇāṃ dhiṣáṇānāṃ reto-dhā́ ví dyu-mántaḥ ||

O Varuṇa, the nourishing cows of your power, rich in plenty, yield; O Mitra, the honeyed rivers of your being flow forth. Three mighty bulls stand as seed-bearers of the three inspirations, shining out in luminous force.

इरा॑ऽवतीः । व॒रु॒ण॒ । धे॒नवः॑ । वा॒म् । मधु॑ऽमत् । वा॒म् । सिन्ध॑वः । मि॒त्र॒ । दु॒ह्रे॒ । त्रयः॑ । त॒स्थुः॒ । वृ॒ष॒भासः॑ । ति॒सॄ॒णाम् । धि॒षणा॑नाम् । रे॒तः॒ऽधाः । वि । द्यु॒ऽमन्तः॑ ॥इरावतीः । वरुण । धेनवः । वाम् । मधुमत् । वाम् । सिन्धवः । मित्र । दुह्रे । त्रयः । तस्थुः । वृषभासः । तिसॄणाम् । धिषणानाम् । रेतःधाः । वि । द्युमन्तः ॥irāvatīḥ | varuṇa | dhenavaḥ | vām | madhu-mat | vām | sindhavaḥ | mitra | duhre | trayaḥ | tasthuḥ | vṛṣabhāsaḥ | tisṝṇām | dhiṣaṇānām | retaḥ-dhāḥ | vi | dyu-mantaḥ

इरा॑वतीःrich in nourishment (prosperous)
इरा॑वतीः:
Kartā
TypeAdjective
Rootइरावत् (प्रातिपदिक) < इरा (पोषण/अन्न) + वत्
वरुणO Varuṇa
वरुण:
(सम्बोधन)
TypeNoun (proper)
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
धेनवःcows; milch-cows
धेनवः:
Kartā
TypeNoun
Rootधेनु (प्रातिपदिक)
वाम्for you two / you two
वाम्:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
मधु॑मत्sweet (honeyed)
मधु॑मत्:
Karma
TypeAdjective
Rootमधुमत् (प्रातिपदिक) < मधु + मत्
वाम्for you two / you two
वाम्:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
सिन्धवःrivers/streams
सिन्धवः:
Kartā
TypeNoun
Rootसिन्धु (प्रातिपदिक)
मित्रO Mitra
मित्र:
(सम्बोधन)
TypeNoun (proper)
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
दुह्रेthey have milked / they milk
दुह्रे:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootदुह् (धातु) ‘दोहने’
त्रयःthree
त्रयः:
Kartā
TypeNumeral
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
तस्थुःthey have stood
तस्थुः:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) ‘तिष्ठति’
वृषभासःbulls
वृषभासः:
Kartā
TypeNoun
Rootवृषभ (प्रातिपदिक)
तिसृणाम्of the three (fem.)
तिसृणाम्:
(सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNumeral
Rootतिसृ (स्त्रीलिङ्ग-त्रि का रूप) / त्रि
धिषणानाम्of the Dhīṣaṇās (inspirations/powers)
धिषणानाम्:
(सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootधिषणा (प्रातिपदिक)
रेतोधाःseed-placing; semen-bearing
रेतोधाः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootरेतोधा (प्रातिपदिक) < रेतस् + धा (धारक) बहुव्रीहि/तत्पुरुष
विapart; forth
वि:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
द्युमन्तःshining; radiant
द्युमन्तः:
Kartā
TypeAdjective
Rootद्युमन्त् (प्रातिपदिक) < द्युम्न + मन्त्