Mantra 5
Sukta 5.65
Rishi: Atri (Ātreya tradition; Mandala 5 is predominantly attributed to the Atris)
Devata: Mitra–Varuṇa (Ādityas; harmonizing order and vast law)
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 5.65; requires full hymn metrical verification)
Samhita Patha (Devanagari)
वयं मित्रस्यावसि स्याम सप्रथस्तमे । अनेहसस्त्वोतयः सत्रा वरुणशेषसः ॥
Samhita Patha (IAST)
व॒यं मि॒त्रस्याव॑सि॒ स्याम॑ स॒प्रथ॑स्तमे । अ॒ने॒हस॒स्त्वोत॑यः स॒त्रा वरु॑णशेषसः ॥
Transliteration
vayáṃ mitrásyā́vasi syā́ma sapráthatame | anehásaḥ tvótayaḥ satrā́ váruṇaśeṣasaḥ ||
Translation
May we abide in the protecting grace of Mitra, in the widest and most expansive help. Unwearying, may your succours be with us always, O you who leave nothing undone in Varuṇa’s guardianship.
Padapatha (Word Analysis)
व॒यम् । मि॒त्रस्य॑ । अव॑सि । स्याम॑ । स॒प्रथः॑ऽतमे । अ॒ने॒हसः॑ । त्वाऽऊ॑तयः । स॒त्रा । वरु॑णऽशेषसः ॥वयम् । मित्रस्य । अवसि । स्याम । सप्रथःतमे । अनेहसः । त्वाऊतयः । सत्रा । वरुणशेषसः ॥vayam | mitrasya | avasi | syāma | saprathaḥ-tame | anehasaḥ | tvāūtayaḥ | satrā | varuṇa-śeṣasaḥ
Word by Word
वयम्we
वयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मित्रस्यof Mitra
मित्रस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
आवसिin/under the protection
आवसि:
अधिकारण
TypeNoun
Rootअवस् (प्रातिपदिक; ‘help, protection’)
स्यामmay (we) be
स्याम:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
सप्रथस्तमेmost widely famed / most expansive
सप्रथस्तमे:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootस-प्रथस्-तम (प्रातिपदिक; superlative)
अनेहसःuntroubled, unneedy
अनेहसः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootअन्-एहस् (प्रातिपदिक; ‘without distress/need’)
त्वोतयःyour aids/protections
त्वोतयः:
कर्तृ (स्याम् इति सह; ‘we may be … your helps’ / ‘possessing your helps’)
TypeNoun
Rootत्व-ऊति (प्रातिपदिक; ‘your help/protection’)
सत्राalways, continually
सत्रा:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootसत्रा (अव्यय)
वरुणशेषसः(those) having Varuṇa’s grace/boon
वरुणशेषसः:
कर्तृ-विशेषण (त्वोतयः/वयम् इत्यर्थे)
TypeNoun (compound)
Rootवरुण-शेषस् (समास-प्रातिपदिक; ‘Varuṇa’s favor/mercy, remainder/boon’)