HomeRig VedaMandala 5Sukta 62Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 5.62

Devata: Mitra-Varuṇa (sovereign pair), with Ilā

अक्रविहस्ता सुकृते परस्पा यं त्रासाथे वरुणेळास्वन्तः । राजाना क्षत्रमहृणीयमाना सहस्रस्थूणं बिभृथः सह द्वौ ॥

अक्र॑विहस्ता सु॒कृते॑ पर॒स्पा यं त्रासा॑थे वरु॒णेळा॑स्व॒न्तः । राजा॑ना क्ष॒त्रमहृ॑णीयमाना स॒हस्र॑स्थूणं बिभृथः स॒ह द्वौ ॥

ákravi-hastā su-kṛ́te paráḥ-pā yáṃ trā́sāthe varuṇéḷās vantáḥ | rā́jānā kṣatrám áhṛṇīyamānā sahásra-sthūṇaṃ bibhṛthaḥ sahá dváu ||

With hands that do not wound, guardians of the good work, protectors from beyond, you two give safety—O Varuṇa with Ilā’s attendance. As kings, unoffended in your sovereignty, you uphold the thousand-pillared power: the vast structure of ordered rule within the being.

अक्र॑विऽहस्ता । सु॒ऽकृते॑ । प॒रः॒ऽपा । यम् । त्रासा॑थे । व॒रु॒णा॒ । इला॑सु । अ॒न्तरिति॑ । राजा॑ना । क्ष॒त्रम् । अहृ॑णीयमाना । स॒हस्र॑ऽस्थूणम् । बि॒भृ॒थः॒ । स॒ह । द्वौ ॥अक्रविहस्ता । सुकृते । परःपा । यम् । त्रासाथे । वरुणा । इलासु । अन्तरिति । राजाना । क्षत्रम् । अहृणीयमाना । सहस्रस्थूणम् । बिभृथः । सह । द्वौ ॥akravi-hastā | su-kṛte | paraḥ-pā | yam | trāsāthe | varuṇā | ilāsu | antariti | rājānā | kṣatram | ahṛṇīyamānā | sahasra-sthūṇam | bibhṛthaḥ | saha | dvau

अक्रविहस्ताःhaving hands that do not harm / non-injuring-handed
अक्रविहस्ताः:
विशेषण (कर्तृपदस्य)
TypeAdjective
Rootअक्रवि-हस्त (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास) < हस्त
सुकृतेin good deed / in well-doing
सुकृते:
अधिकारण
TypeNoun
Rootसु-कृत (प्रातिपदिक; कृत-निष्पन्न) < √कृ
परस्पाःprotecting across/over (others); far-protecting
परस्पाः:
विशेषण (कर्तृपदस्य)
TypeAdjective
Rootपरस् (प्रातिपदिक) + पा (प्रातिपदिक/विशेषण) → परस्पा
यम्whom
यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्रासाथेyou two protect / you two save
त्रासाथे:
क्रिया
TypeVerb
Root√त्रस् (त्रासयति/त्रासते; ‘to protect, to save, to make safe’)
वरुणO Varuṇa
वरुण:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootवरुण (देवनाम-प्रातिपदिक)
ईळास्वन्तःpossessing invocation/praise; praiseworthy/invoked
ईळास्वन्तः:
विशेषण (कर्तृपदस्य)
TypeAdjective
Rootईळा-स्वन्त (प्रातिपदिक; ‘having/possessing praise/īḷā’) < √ईळ्/ईड् (‘to praise, invoke’)
राजानौthe two kings
राजानौ:
कर्तृ
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
क्षत्रम्sovereign power / dominion
क्षत्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootक्षत्र (प्रातिपदिक)
अहृणीयमानाःnot becoming hostile; unangered
अहृणीयमानाः:
विशेषण (राजानौ इत्यस्य भाववर्णनम्)
TypeAdjective (participle)
Root√हृण्/हृ (वेदिक; ‘to be angry/hostile, to be offended’) + अ- (निषेध) ; वर्तमान-कृदन्त
सहस्रस्थूणम्the thousand-pillared (support)
सहस्रस्थूणम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootसहस्र-स्थूण (समास; ‘thousand-pillared’) < स्थूणा
बिभृथःyou two bear / uphold
बिभृथः:
क्रिया
TypeVerb
Root√भृ (to bear, support)
सहtogether; with
सह:
सहकारक/समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
द्वौtwo
द्वौ:
कर्तृ (राजानौ इत्यस्य पुनरुक्त-निर्देशः)
TypeNumeral
Rootद्वि (संख्याप्रातिपदिक)