HomeRig VedaMandala 5Sukta 61Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 5.61

Rishi: Atri (Ātreya) or Atris (Ātreyāḥ) (traditional for Mandala 5; exact not provided)
Devata: Maruts (hymn context), with imagery of illumining powers moving against darkness
Chandas: Trishtubh (probable; needs scansion confirmation)

उत मेऽरपद्युवतिर्ममन्दुषी प्रति श्यावाय वर्तनिम् । वि रोहिता पुरुमीळ्हाय येमतुर्विप्राय दीर्घयशसे ॥

उ॒त मे॑ऽरपद्युव॒तिर्म॑म॒न्दुषी॒ प्रति॑ श्या॒वाय॑ वर्त॒निम् । वि रोहि॑ता पुरुमी॒ळ्हाय॑ येमतु॒र्विप्रा॑य दी॒र्घय॑शसे ॥

utá mé ’rapad yuvatír mamanduṣī́ práti śyā́vāya vartánim | ví róhitā puru-mīḷhā́ya yématur víprāya dīrgha-yáśase ||

And for me the young radiant power has moved forward, the gladdening one, along the path facing the dark; and the two ruddy energies have pressed on for the much-gracious One, for the seer of far-extended fame.

उ॒त । मे॒ । अ॒र॒प॒त् । यु॒व॒तिः । म॒म॒न्दुषी॑ । प्रति॑ । श्या॒वाय॑ । व॒र्त॒निम् । वि । रोहि॑ता । पु॒रु॒ऽमी॒ळ्हाय॑ । ये॒म॒तुः॒ । विप्रा॑य । दी॒र्घऽय॑शसे ॥उत । मे । अरपत् । युवतिः । ममन्दुषी । प्रति । श्यावाय । वर्तनिम् । वि । रोहिता । पुरुमीळ्हाय । येमतुः । विप्राय । दीर्घयशसे ॥uta | me | arapat | yuvatiḥ | mamanduṣī | prati | śyāvāya | vartanim | vi | rohitā | puru-mīḷhāya | yematuḥ | viprāya | dīrgha-yaśase

उतand, also
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत
मेof me, my
मे:
सम्बन्ध (genitive) / स्वामित्व
TypePronoun
Rootअस्मद्
अरपद्युवतिःthe faultless young woman (maiden)
अरपद्युवतिः:
कर्तृ
TypeNoun (f.)
Rootअरपद्युवती (प्रातिपदिक) < अरपद् + युवति
ममन्दुषीgladdening, exhilarating
ममन्दुषी:
कर्तृ (विशेषणरूपेण) / कर्तृ-विशेषण
TypeParticiple (f.)
Rootमन्द् (धातु) → ममन्दुषी (कृदन्त, परिपूर्ण/परस्मैपदीय-भाव)
प्रतिtowards, in response to
प्रति:
TypeIndeclinable
Rootप्रति
श्यावायto the dark one / to the dark (horse/steed)
श्यावाय:
सम्प्रदान
TypeAdjective (used substantively)
Rootश्याव (प्रातिपदिक)
वर्तनिम्path, track, course
वर्तनिम्:
कर्म
TypeNoun (f.)
Rootवर्तनि (प्रातिपदिक)
विapart, forth, widely
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि
रोहिताthe two roan/red (mares)
रोहिता:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective (f.)
Rootरोहित (प्रातिपदिक)
पुरुमीळ्हायto the much-praised one
पुरुमीळ्हाय:
सम्प्रदान
TypeAdjective (m.)
Rootपुरुमीळ्ह (प्रातिपदिक)
येमतुःlet (them) restrain/guide; let (them) yoke/drive
येमतुः:
क्रिया
TypeVerb
Rootयम् (धातु)
विप्रायto the inspired sage
विप्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun (m.)
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
दीर्घयशसेto (him) of long-lasting fame
दीर्घयशसे:
सम्प्रदान (विप्रस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (m.)
Rootदीर्घयशस् (प्रातिपदिक)